Opinie: Artificial Intelligence vraagt om creativiteit

Ik hoor alom Artificial Intelligence-geroffel (AI) in de wandelgangen van het hoger onderwijs. Gaat AI ons onderwijssysteem definitief overbodig maken, en gaan we dan onze rol als docent verder invullen als plagiaat-checker? Leren studenten nog wel echt nieuwe kennis en worden ze nog voldoende kritisch?

Dat snap ik ten dele. Maar tegelijkertijd is een ontwikkeling als ChatGPT de voortgang van de techniek, en die lijkt niet te stoppen. Ik merk dat we in een soort nieuwe kramp schieten nu we de eerste AI-verslagen op ons docentenbordje zien verschijnen. Ik vraag me oprecht af of we niet wat al te bang zijn voor dit soort nieuwe ontwikkelingen in het hoger onderwijs.

Wat mij betreft dwingt AI ons om nog kritischer na te denken over het belang van verslaglegging en rapportage in het hoger onderwijs. Al jaren hoor ik de discussie dat we af moeten van de dikke lijvige scripties waarmee onze studenten afstuderen en waar ze vervolgens nooit meer naar terug zullen grijpen. Maar tegelijk is er de vraag: hoe gaan we het dan anders doen? Want we moeten toch alle competenties aftoetsen, de studenten moeten toch fatsoenlijk onderbouwd onderzoek kunnen doen?

'Dat nooit weer'

Ik denk dat we veel meer moeten kijken naar procesverslagen, onderbouwing van gemaakte keuzes tijdens het onderzoekstraject, gecombineerd met alternatieve (creatieve) producten waar studenten zelf ook blij van worden en trots op zijn. Ik zie nu nog teveel studenten die blij zijn dat ze klaar zijn met hun studie/scriptie en bij zichzelf denken ‘dat nooit weer, nu eindelijk aan het werk’. Hoe tof zou het zijn als ze in plaats daarvan het jammer vinden om te stoppen, en hun eindproduct het inspirerende beginpunt wordt van een mooie vervolgstap in hun maatschappelijke carrière.

Ben ik dan een voorstander van AI? Zit ik in het kamp van naïeve, niet-kritische volgelingen van dit soort nieuwe technologieën? Geen idee, daarvoor weet ik er echt veel te weinig van. Vanuit mijn achtergrond hoor ik wel dat het wordt gezien als nieuw wondermiddel voor meer transparantie in de kledingindustrie, maar ik zie tegelijk ook de haken en ogen die er nog aan kleven. Het blijft technologie in handen van mensen, die ofwel oprecht goede bedoelingen hebben ofwel oprecht kwade bedoelingen. Dat was niet anders bij de eerdere grote technologische innovaties.

Studenten zijn ons (weer) te slim af met hun AI-verslagen, maar in plaats van daarop te reageren, moeten we volgens mij proberen de studenten zodanig te inspireren dat ze geen enkele behoefte meer hebben om zinloze copy-paste-verhalen in te leveren. Iets met intrinsieke motivatie en persoonlijkheid…

Laten wij daarom zoeken naar nieuwe wegen om onze studenten uit te dagen creatief te blijven denken en handelen bij hun zoektocht naar betekenisvol (af)studeren.