Column: Perspectief van een ander

Ik moest er ineens weer aan denken bij het lezen van de interviews met de dierenrechtenactivist die drie jaar undercover werkte in de bio-industrie om zo uit eerste hand te kunnen berichten over de misstanden in de omgang met dieren. In alle berichtgeving die op zijn reportage volgde, bleef één aspect onderbelicht. In zijn verslag is er een moment dat hij het gedrag van een specifieke varkensboer afkeurt maar vertelt dat hun rollen ook inwisselbaar hadden kunnen zijn.

Hij beschrijft hoe hij zich kan voorstellen dat als hij in de familie van de varkensboer was opgegroeid, hij het bedrijf waarschijnlijk had overgenomen en het normaal had gevonden wat daar gebeurde. En andersom had de varkensboer met de levensloop van de dierenactivist misschien wel undercover verslag gedaan vanuit zijn bedrijf, geraakt door al het dierenleed. Je zou er zo overheen lezen, maar deze perspectiefwissel, die het mogelijk maakt je in een ander te verplaatsen, is zo wezenlijk in een tijd dat elk maatschappelijk vraagstuk nog maar twee polen lijkt te kennen.

Oorlogstaal

We bevinden ons in een tijdsgewricht waarin oorlogstaal vijandsbeelden oproept. Ingegeven door de beperkte ruimte in (sociale) mediaberichten en krantenkoppen gecombineerd met de weinige tijd die er is voor diepgaande nieuwsgaring, zijn krachtige quotes met klare teksten een manier om snel de aandacht van de lezer of kijker te trekken. Onbewust worden we allemaal beïnvloed door deze oorlogsretoriek die het nieuwe normaal lijkt te zijn geworden in de (internationale) politiek en de sportwereld. Een retoriek die conflicten creëert én uitvergroot door maatschappelijk complexe opgaven, zoals de energietransitie of asielopvang, plat te slaan: je bent voor of tegen. Er lijkt geen ruimte te zijn voor nuance en context.

Een weerbare samenleving is een samenleving waar conflicterende belangen bestaan en waar tegenstelde perspectieven elkaar ontmoeten om van daaruit het gemeenschappelijke doel verder te verkennen. Daarvoor is het wel nodig dat we voldoende aan deze perspectiefwisselingen toekomen. En juist dit lijkt steeds moeilijker. Het je echt kunnen verplaatsen in een ander met een tegengesteld belang of ander perspectief is een vorm van inleven of zelfs doorleven dat voor begrip kan zorgen en maakt dat principes en ideologieën veelal standhouden, maar er ook ruimte ontstaat voor gemeenschapszin.

Krimp

Een perspectiefwissel helpt in tijden van crisis of krimp een gemeenschappelijke stip op de horizon te zetten. Saxion kampt nu met de gevolgen van de krimp. Dit brengt vanzelfsprekend de nodige spanningen en onzekerheid met zich mee. Leidinggevenden kunnen capabele collega’s geen contractverlenging geven, lectoraten worden geacht meer subsidies te werven, er is minder tijd beschikbaar voor de gewenste curriculuminnovaties en huisvesting wordt opnieuw tegen het licht gehouden.

Dit vraagt van ons allemaal een perspectiefwissel: het je kunnen verplaatsen in een werknemer, student, docent, collega, leidinggevende of lid van een medezeggenschapsorgaan. We zijn een kennisinstelling waar het leven-lang-leren voorop staat, maar laten we maar eens beginnen met elke dag heel even vanuit het perspectief van een ander te denken.