Komt wel goed? SG over toxisch positief, maskers en (schuld)gevoel

Als echte ijsbreker begint de groep van zo’n vijfentwintig studenten met ‘The Social Sorting Experiment’. Geplant op nummertjes op de grond, krijgen we via onze smartphone een aantal opdrachten. “Bekijk de persoon achter je, van onder naar boven. Schoenen, broek, shirt en oren. Kijk ze in de ogen, dertig seconde lang.” Het ongemak hangt voelbaar in de ruimte.

Na vier van deze verschrikkelijk oncomfortabele stare contests, komen er vragen binnen op de smartphones. Wie heeft de grootste voeten? Wie heeft de mooiste oren? Wie lijkt het meeste op een eekhoorn? Wie is het aantrekkelijkste? Aan wie zou je een nier doneren?

Dan bepaalt een nieuw nummer onze plek in de ruimte, blijkbaar staan we op volgorde van schoenmaat. Eén student is de dupe en wordt bekroond tot de eekhoorn van de groep. Tot slot worden we gematcht met degene waarvan je antwoorden het meest overeen komen. Het experiment is geslaagd: de persoon tegenover je is je digitale soulmate.

Toxische positiviteit

Maar dan: moeten we altijd maar positief zijn? Mogen we nooit even flink balen en in de put zitten? De eerste spreker van de avond weet daar alles over: Ernst Bohlmeijer, hoogleraar geestelijke gezondheidsbevordering bij de UT. Hij geeft gelijk een opdracht: noem een positieve dooddoener.

Op het scherm achter hem verschijnen de antwoorden via de MentiMeter, een manier om digitaal reacties te verzamelen van het publiek. ‘Geen stress’, ‘alles komt goed’, ‘maak je niet druk’, ‘er zijn ergere dingen’, ‘volgende keer beter’, ‘heb ik ook wel eens gehad’.

Volgens Bohlmeijer is toxische positiviteit het onderdrukken van de werkelijkheid. “We willen ons altijd verzetten tegen de realiteit, alles wegstoppen en geen negativiteit. Maar dat is vergelijkbaar met een bal onder water drukken: als de bal eenmaal weer boven komt, is dat met een rotvaart.”

Studente Technische Natuurkunde Belana Vogelaar (22) heeft een vraag over dat idee. “Vorige week zat ik er flink doorheen. Ik dacht: ik ga nooit mijn diploma halen en word wel putjesschepper. Ik belde mijn vader en zei tegen hem: ik wil dat je eerst even weet hoe slecht ik me voel, en me niet beter laat voelen. Maar daarna wil ik positiviteit. Is dit niet toxisch?” Het is belangrijk om dat gevoel er eerst te laten zijn, zegt Bohlmeijer. “Je hebt tijd nodig om het verdriet en de twijfels te uiten, maar daarna is het ook belangrijk dat er perspectief geboden wordt.”

Zonder masker

Ondertussen volgt in het lokaal ernaast een groep studenten een kunstworkshop van docent Social Work Fransje Immink. Ze zijn bezig met de vraag: wie ben je zonder je masker? Met abstracte kunst laten ze op een helft van een groot papier zien wie ze zijn als ze alleen zijn. De andere helft wordt ingevuld met hoe ze door anderen gezien worden.

Een mooi voorbeeld hiervan is een student Forensisch Onderzoek (‘liever geen naam’), die zichzelf uit in een explosief vingerverfwerk met veel kleuren. Andere deelnemers zetten op haar vel juist een simpele gele stip. “Ik ben helemaal niet zo georganiseerd en netjes zoals anderen mij zien.”

De laatste spreker kwam naar Enschede om de studenten alles te vertellen over financiën. Emma Mouthaan, beter bekend als Skere Student, kwam er op haar 23e achter dat ze een studieschuld van 70.000 euro had opgebouwd.

In haar presentatie geeft ze praktische tips over hoe je om kan gaan met zo’n schuld, maar ook met de angst die hierbij komt kijken. “Geld bepaalt alles: waar je woont, wat je eet en wat je draagt. Toen ik erachter kwam dat ik zo’n hoge studieschuld had, realiseerde ik me dat pas.” Toch heeft ze er veel van geleerd, en dat deelt ze nu met anderen. De belangrijkste les die ze de studenten wil meegeven: “Je bent meer dan je studieschuld. Laat het schuldgevoel los.”