Regisseur én vluchteling: Nachwan vertelt niet alleen zijn eigen verhaal

Als hij over de voorstelling ‘Gedwongen Reis’ begint, wordt Nachwan Al-Rajab Agha emotioneel. “Als ik hier mee bezig ben, voelt het alsof ik opnieuw geboren word. Ik beleef het verhaal opnieuw en verplaats mezelf in de rol van elke persoon die meespeelt.”

Dat is niet gek: niet alleen alle acteurs in de voorstelling zijn gevlucht, voor Al Rajab Agha (1962) geldt precies hetzelfde. Hij werd geboren in Homs, waar hij werkte in de architectenwereld. Als hobby werkt hij in het theater. Maar dan breekt in Syrië de oorlog uit, en moet hij stoppen met zijn werkzaamheden. “We moesten telkens van stad naar stad verhuizen, de oorlog was verschrikkelijk.”

Uiteindelijk vlucht hij naar Europa, om hier asiel aan te vragen. “Die tocht was vreselijk gevaarlijk. Ik was enorm vermoeid.” Het meest gevaarlijke deel was volgens hem Syrië zelf ontvluchten. Daarna vertrekt hij met het vliegtuig naar Turkije. Daarna met de boot naar Griekenland. “De zee was verschrikkelijk eng door de hoge golven en de gevaren die de nacht op zee met zich meebrengt. Het waren vierentwintig zware uren.”

Na twee keer proberen vlucht hij vervolgens van Athene naar Frankrijk, om dan naar Nederland te komen. De hele tocht neemt in totaal drie maanden in beslag. Voor Nederland kiest hij vanwege de maatschappij; die spreekt hem aan. Ook vindt hij het fijn dat Nederlanders goed Engels spreken.

Eenmaal in Ter Apel, moet hij een interview doen met een politie-agent. Die vraagt wat een politieman in Syrië voor hem betekent. “Toen zei ik dat dat een vijand is. Later vroeg hij me hoe een politieman in Nederland is, en ik zei dat ik op een vriend hoop en verwacht.” De politieman vertelt hem, dat hij het interview gaat afnemen als een vriend. “Ik kreeg direct een gevoel van veiligheid en dit gevoel blijf ik houden zolang ik hier ben.”

Uiteindelijk komt hij in Deventer terecht. Niet veel later ziet hij een artikel van de gemeente Deventer over vluchtelingen en het leven op een boot voorbijkomen. “Ik had het gevoel dat mensen niet goed wisten hoe het leven van vluchtelingen er echt aan toe ging.” Dat is ook de motivatie voor zijn theaterwerk, en precies wat hij heeft verwerkt in de voorstelling.

Hij wil mensen laten weten waarom er vluchtelingen zijn en wat zij meemaken. Theater sprak hem bovendien op de basisschool al aan. Nu hij er echt mee bezig is, heeft hij de drang om een ambassadeur van het theater te worden, om zo Syrische mensen te helpen met hun boodschap en verhaal.

De voorstelling gaat over een familie die protesteert in Syrië. Ze worden door de overheid onderdrukt en de man werd gedood. De zwangere vrouw word gearresteerd. En dan gebeuren er dingen waardoor de pasgeboren baby zonder familie op een illegale manier moet vluchten. “Dit een voorbeeld van wat er in het land gebeurd is, ik wil niet eens denken aan alle andere gebeurtenissen.”

Huilend

De regisseur probeert vooral jongeren te bereiken met zijn boodschap. “Vaak vragen jongeren mij waarom ik mijn land niet verdedigd heb. Ik vertel ze dan dat het helemaal niet zo werkt, en leg uit dat het gaat om leven en dood.” Of jij wordt vermoord, of jij moet zelf iemand vermoorden. “Zo zijn we niet en dat wil ik meegeven.”

Hij denkt dat mensen de zaal huilend gaan verlaten, hoewel dat niet direct de bedoeling is. “Als je naar de voorstelling komt, kan ik je verzekeren dat je tranen gaat laten. Ik wil laten zien dat veel vluchtelingen erge dingen meemaken, waar veel mensen geen weet van hebben.”