De Saxion-whatsappsticker gaat viraal: moderne uiting van oeroud klaaggedrag

Waarom versturen mensen deze stickers?
Hofman: “Ze willen bij een groep horen. Als iemand zegt dat hij zich depressief voelt, dan helpt het als ik bijvoorbeeld zeg dat hij niet de enige is die daar last van heeft. Zo kun je dit fenomeen ook zien. Als je docent niet reageert op een mail of je je cijfer nog niet terug hebt, dan kan je dat delen via een meme, gifje of sticker. Als een ander dat herkent, dan voel je daar minder alleen in. Daardoor ontstaat groepsgevoel, voelen mensen zich beter en uiteindelijk minder ongelukkig over de aanleiding van hun klacht.”

Een moderne manier van klagen dus?
“Het is een makkelijke collectieve manier om even te klagen. Iedereen die studeert heeft wel iets te klagen over zijn school, docenten of opleiding. Op het moment dat je het ergens niet mee eens bent, is het fijn dat je steun vindt. Daar zijn sociale media ook voor een groot deel op ingericht. Door de algoritmes kom je vaker dingen tegen van mensen met wie je het eens bent. Dit werkt op een vergelijkbare manier. Ik denk dat het bovendien vooral als grapje is bedoeld.”

Wat doet het met iemand die zo’n sticker binnenkrijgt?
‘’Ik denk in ieder geval niet dat iemand zich hierdoor daadwerkelijk uitschrijft of denkt: 'laat ik me nu maar eens gaan uitschrijven'. Zoals gezegd: ik denk vooral dat iemand zich dan gesteund voelt. Als je bijvoorbeeld denkt ‘goh, ik zit al weer ergens zo lang op te wachten’, en dan zo’n uitschrijfsticker krijgt, dat je dan denkt: het kan altijd erger. Zo is het bedoeld volgens mij. Ik zie niet hoe het zou leiden tot demotivatie. Het kan wel een soort negativiteit brengen, als het gesprek een soort teneur krijgt van het is allemaal waardeloos, het is allemaal slecht, niks is goed geregeld. Maar ik denk niet dat mensen dan daadwerkelijk denken - ja, laat ik me nu maar eens uitschrijven.’’

Kennen we dit soort fenomenen ook in het echte leven?
“Ja, simpelweg als je een probleem hebt en je deelt dat met iemand. Überhaupt lucht het delen van een probleem op bij mensen, dan voelen ze zich vaak al beter. Als je dan ook nog erkenning, krijgt dan kan dat voor mensen heel troostend werken. Dan kan dat echt het idee geven, van ik ben niet de enige, ik ben niet raar’’.

En op andere plekken online?
“Ja, bijvoorbeeld op Facebook. Dat je een tekst van je afschrijft en daar vervolgens een like op krijgt. Dat is een vorm van erkenning waardoor je je gesteund voelt. Als iemand anders dat erkent, voel jij je minder slecht. Het is gedeelde smart.”

Zitten hier ook negatieve kanten aan?
‘’Deze stickers gaan over een grote instelling. Dan vind ik het geen issue. Maar op het moment dat het persoonlijk wordt, dan kan het zijn dat je actie moet ondernemen. Dus stel dat ze dit soort dingen over een docent maken, waarbij een docent constant bij naam genoemd wordt met een negatieve tekst erbij, dan is dat wel kwetsend en schadelijk. Daar zie ik hier nog geen voorbeelden van. Deze memes zijn voor klein leed, waarvan iemand ook zelf wel weet dat het klein leed is."

Zou jij ze zelf naar je collega’s sturen?
‘’Als ik er eentje zie waarvan ik denk, die is grappig en die is toepasbaar, dan zou ik dat wel doen ja. Voor mij is Saxion mijn werkgever en wij als docenten lopen ook weleens tegen het grote Saxion aan. Dan willen we bijvoorbeeld als opleiding iets voor elkaar boksen en dat kan dan niet omdat Saxion centraal besloten heeft het anders te doen. Dan denken wij als collega’s ook van: ‘verdorie we wilden het doen en nu is het; Computer says no, Saxion says no’. Dat zou best een sticker kunnen zijn die docenten onderling zouden kunnen gebruiken. Ik vind dat dat moet kunnen. Samen klagen maakt ons hechter.”