Stemmen? Maar op wie? SaxNow helpt een handje

We stellen de verkiezingen als een verjaardag voor. Daar komen grote broers, rechtse ooms, kleine neefjes en einzelgängers op bezoek. Als eerst: de grote broers.

I Grote broers
CDA, VVD, GroenLinks en PVDA zijn nu de grootste Overijsselse partijen. We scannen alle partijprogramma’s op woorden jongeren en studenten. Wat zeggen partijen er eigenlijk over? Nou, VVD Overijssel noemt ze allebei nul keer. Moeten studenten bij de VVD zijn? Bij het schrijven van het verkiezingsprogramma is in ieder geval niet aan ze gedacht.

CDA (noemt driemaal jongeren, viermaal studenten) en GroenLinks (zesmaal jongeren, nul keer studenten) scoren beter. Op basis van aandacht voor jongeren en studenten in partijprogramma's is PvdA toch een winnaar te noemen. Studenten worden driemaal aangehaald, jongeren vijftien keer. Er is zelfs een hele paragraaf aan ze gewijd.

‘Studenten moeten prominente rollen krijgen in woonafspraken met gemeenten, voor meer studentenwoningen’, aldus PvdA. Treinen zijn een speerpunt, want ‘belangrijk voor studenten’. Bijna geen partijprogramma dat we inzien, kent zulke concrete ideeën en details.

Neem de treinen. De PvdA wil meer sprinters en doorgaande IC’s naar de randstad en de Sallandlijn tussen Zwolle en Enschede ‘versterken’. Zwolle-Deventer moet een stop 'Deventer Noord' krijgen (dat wordt een nieuw station, dus), de Nedersaksenlijn tussen Groningen en Enschede wordt gesteund, evenals uitbreiding van De Hanzelijn bij Zwolle.

Is LHBTI+-aandacht zwaarwegend voor jou dan is PvdA het overwegen waard, ze verklaart voor sociale acceptatie van de LHBTI+-gemeenschap te strijden.

Spraakbericht-pitch
De lijsttrekkers worden benaderd om in een ‘one-minute-voice-message’ te pitchen waarom studenten op ze moeten stemmen. PvdA'er Annemieke Wissink antwoordt als eerst: “Voor jongeren willen we meer betaalbare huizen (..) Stages zijn essentieel om uit te vinden wat je wil als student, daarom willen wij hier meer stageplekken creëren.’’

Door naar CDA, dat verbindt oud aan jong. In kernen is het ‘voor ouderen belangrijk dat daar een buurthuis is, maar ook jongeren hebben behoefte aan goede voorzieningen en een ontmoetingsplaats’, klinkt het. Het prijst FC Noaber, een stichting die Overijsselse jongeren stimuleert ‘een kleine vrijwilligersbijdrage te doen’. CDA verwacht iets van jongeren. Maar, biedt het ook iets? Ja, al is het misschien wat ruim omschreven. Studenten moeten ‘passende en betaalbare huisvesting hebben’ en ‘goede reisverbinding tussen dorpen en steden'.

Lijsttrekker Rick Brink: “Wij staan voor een sterke samenleving, waarin we de dingen samen doen.’’

Daar is-ie, de waarschijnlijk allergroenste broer. Is stemmen op een leeftijdsgenoot noodzaak voor jou? Lucas Brinkhuis (24) is de jongste lijsttrekker. “Wij nemen klimaatverandering serieus”, pitcht hij. Vind jij 'vergroening' van boeren onzin, kijk dan een deurtje verder, ook als je vliegtuigliefhebber bent, trouwens. Brinkhuis: “Boeren willen we helpen vergroenen. We willen stoppen met vliegveld Lelystad en Twente, dat is niet meer van deze tijd.’’

Goed nieuws voor reizende horecatijgers. In het programma valt bij GroenLinks het pleidooi voor nachttreinen op, tussen Twente en Salland.

De grote broers gaan als eerst naar huis, pitcht VVD op de valreep wel over jongeren? Zeker. Lijsttrekker Hoogland: “VVD wil ondernemers meer betrekken bij jullie opleiding (…) En wij willen net als Saxion een brug slaan tussen platteland en stedelijk gebied.’’

II Rechtse ooms
Is alles, ondanks VVD, je nog te links? Zie daar: de rechtse ooms zijn er nog. Alhoewel. JA21 wordt via lijsttrekker Fred Kerkhof eerst Nee21 voor SaxNow. Hij antwoordt snel op de ‘voice-pitch’, alleen schriftelijk: “Als je echt geïnteresseerd bent in wat mij drijft of wat JA21 belangrijk vindt, kun je mij bellen.’’ We pakken het partijprogram even. Jongeren worden viermaal genoemd. Ze moeten in ‘eigen vertrouwde omgeving’ kunnen wonen en werken. Kerkhof zullen we later toch spreken.

FvD is direct spraakzaam. Remco Roelofs pitcht: “Wij willen een ruime compensatie voor de pechgeneratie van het leenstelsel. Geen fooi’’, begint hij. “Door massale immigratie en stikstofbeleid wordt alles schaars, onnodig duur. Beleid hierin willen wij stoppen.’’

Het verkiezingsprogramma is doorspekt met geen. Geen zonneakkers, windturbines, belemmeringen agrarische sector. Geen LGBT-, Oekraïne-, EU- of andere niet-Nederlandse vlaggen op overheidsgebouwen. De wolf? Daar mag men dan wél weer op jagen.

Oom PVV schraapt de keel. Jongeren én studenten worden in program nul keer genoemd. Heb jij moeite met islam en azc's, dan bekoort PVV je vast. De ‘islamitische infrastructuur moet teruggedrongen worden’, PVV wil ‘sluiting bestaande asielzoekerscentra’ (gaat de provincie daar overigens wel over?). Ook uniek: PVV wil bedrijven bewegen in sollicitatieprocedures eerst voor Overijsselaars te kiezen. Sebastiaan Stöteler. “Wachtlijsten voor huurwoningen willen wij oplossen voor jongeren. We willen niet ons landschap volgooien met zonnepanelen en windmolens.”

Christelijke ooms
Rechtse ooms kunnen ook christelijk zijn, zoals de SGP. De SGP noemt studenten tweemaal en maakt vooral een punt van internationale studenten. Die worden als ‘kenniswerkers’ gewaardeerd en moeten hier kunnen blijven komen. We wachten nog tot dinsdag, helaas: geen SGP-pitch. Verder wil SGP dat jongeren in hun lievelingsdorp kunnen blijven wonen.

Ook van Christen-Unie-leider Renate van der Velde horen we na twee mails helaas niets. Het partijprogramma noemt jongeren zes maal, ze moeten bijvoorbeeld via amateurkunst hun creativiteit kunnen ontdekken. Over studenten zegt het: ‘Het is verleidelijk studenten vroeg van de opleiding te halen en aan het werk te zetten. Het uitgangspunt moet zijn dat niemand zonder diploma de arbeidsmarkt op gaat.’ Amen.

III De kleine neefjes
Ze zijn vaak voor het eerst op je verjaardag, de kleine neefjes. BBB is er eentje, maar wat is-ie al groot. Misschien wint BBB wel in Overijssel, laten peilingen zien. Studenten moeten betaalbare huizen hebben, het ov moet van stedelijke gebieden naar het platteland tenminste tot 20 uur beschikbaar blijven. Lijsttrekkers Carla Evers: “Wij zijn een stem waard voor iedereen. Onze lijst is divers. Van mensen uit het boeren, zorg, onderwijs en bedrijfsleven.’’

Heb je niets met BBB, dan is er neefje Partij voor de Dieren. Het krijgt op je verjaardag vaak direct ruzie met BBB. Lijsttrekker Luuk Folkerts: “Wij kiezen voor een fundamentele koerswijziging. Dus stoppen met de focus op economische groei. Maar ook, bijvoorbeeld, minder dieren in de vee-industrie. Want dat betekent minder mest en minder stikstof.’’ Daar is er weer eentje: PvdD Overijssel noemt in program zowel jongeren als studenten niet.

De SP heeft drie zetels. We ontvangen geen spraakbericht, na twee verzoeken. Vind je dat de overheid weer veel meer moet regelen, dan past SP bij je. ‘Openbaar vervoer hoort in publieke handen. Daarom komt er een provinciaal ov-bedrijf’, aldus het program. ‘Het bouwen van woningen wordt al jaren overgelaten aan de vrije markt’, ziet SP. Het wil die woningmarkt niet langer ‘maar volkshuisvesting’.

Studenten noemt de SP niet in programma. Ook D66 niet. Jongeren wel. D66 wil dat De Jongerenraad van Overijssel ervoor zorgt dat jongeren meer bij de provinciale politiek betrokken worden. D66 wil ‘subsidie beschikbaar stellen voor scholen, sport- en culturele verenigingen om de (mentale) weerbaarheid van jongeren te vergroten.’ De fractie zou een pitch sturen, die blijft uit.

IV, de einzelgängers
Er zijn einzelgängers op verjaardagen en verkiezingen, sommige hebben niet eens een partijprogramma. Einzelgängers willen we op weg helpen, als enige groep bellen wij deze mensen zelf.

Joop van Ooijen is van Jezus: “Je bent jong? Stem op ons! Bijvoorbeeld als je de klimaatcrisis ook een overheidsverzinsel vindt om burgers geld uit zakken te kloppen. Het klimaat verandert, dat is geen co2-kwestie maar een natuurlijke cyclus van getijen. Darwinisme is veel te dominant, de student dient altijd het Goddelijke geloof aangereikt krijgen.”

Maryse Wulf leidt Volt in Overijssel: “Van onze acht kandidaten zijn er vijf onder de dertig. Wij zijn op Insta en Facebook te vinden en vertellen daar onze verhalen. Transparantie! We willen woningbouw specifiek voor ouderen, misschien klinkt dat gek, maar dan ontstaat er weer doorstroming op de Overijsselse woningmarkt en krijgen studenten ook weer een plek. We willen de duurzame maakindustrie verleiden naar Overijssel te komen.’’

Wybren van Haga's BVNL is lastig te bereiken als het om Overijssel gaat. Geen provinciaal adres of nummer te vinden. We benaderen daarom Roy van Aalst maar, Overijssels leider, op Facebook. De voormalig Saxion-student reageert helaas niet.

Samen Lokaal Twente blijft ook stil na oproepen (een telefoonnummer gaf de website niet) op Facebook en Instagram.

50Plus Overijssel kent geen telefoonnummer, wel een mailadres Maar: geen reactie. ‘De Provincie steunt de ontwikkeling van innovatieve woonvormen voor ouderen liefst in combinatie met jongeren en bij voorkeur met een zorgfunctie (zoals erfdelen en Knarrenhof)’, rept haar partijprogramma.

Marinus den Hartogh, Lijsttrekker Overijssel Alliantie: “De grote partijen doen veelal hetzelfde. Wil je anders stemmen dan zit je alweer op de radicale flanken. Wij zijn het enige en echte alternatief op het midden en willen de politiek verlossen van het denken in computermodellen, zoals bij stikstof. Ja, EU-regels geven daar best ruimte voor.’’

Omdat JA21 naast een rechtse oom ergens ook einzelgänger is, bellen we ook hem. Lijsttrekker Kerkhof: “Jongeren willen in Overijssel blijven, huizen zijn er niet. Met een noodwet-stikstof kan er gewoon weer gebouwd worden, ook hier. Punt twee: jongeren hebben recht op een volwaardige stagevergoeding en moeten in stages niet misbruik