Hoe student Miguel illegaal werd, toen weer legaal, slaagde én mislukte, maar straks toch weg moet

Miguel is verdwenen. Een half jaar lang is Miguel Pabon Rosero alleen nog maar een naam in Teams. Op mails reageert hij niet meer. Inkomende oproepen gaan regelrecht naar zijn voicemail. Die spreek ik altijd in, maar hij reageert niet meer.

Wie zijn naam googelt, krijgt als eerste resultaat nog wel een bekendmaking in de Staatscourant. Daar doet de overheid zijn officiële bekendmakingen. Een van die bekendmakingen is dat ‘de vreemdeling Pabon Rosero, Miguel Angel’ een inreisverbod is opgelegd voor de duur van twee jaar.

In september is zijn asielaanvraag definitief afgewezen. Die heeft hij gedaan, omdat hij in zijn geboorteland Colombia niet veilig was. Als jochie zou hij ontvoerd zijn geweest, zelfs een pistool op zijn hoofd hebben gehad. Zijn vader wordt volgens hem wegens politieke motieven gezocht. Zijn moeder pleegde zelfmoord. Volgens hem heeft hij papieren waarop staat dat de Immigratie- en Naturalisatiedienst hem ook gelooft.

Toch wees die dienst zijn asielaanvraag af. Dus zat Miguel ernstig, ernstig in de knel. En dat terwijl hij hier eerder nog een Mbo-opleiding afrondde, vloeiend Nederlands spreekt en nu op Saxion Toegepaste Psychologie studeert.

Feitelijk is hij illegaal. En niet alleen op papier: hij woont al weken bij vrienden. Daar is hij elke keer weer bang als de bel gaat. “En niet eens voor mezelf: ik ben bang voor de vrienden die me helpen. Dat de vreemdelingenpolitie aan de deur staat. Dan kom ik in de problemen, maar zij net zo goed.” 

Crowdfunding

Toch is er hulp. Uit onverwachte hoek: zijn docente Daphne Jipping bedenkt een plan om Miguel van illegaal tot legaal te maken. Om te zorgen dat hij hier toch kan blijven studeren. Ze wil niet machteloos toe zien hoe Miguel wordt uitgezet. Miguels aanvraag als vluchteling mag dan afgewezen zijn, hij kan misschien wel aanspraak maken op een studentenvisum.

Maar daar is geld voor nodig, heel veel geld: dus start Jipping een crowdfunding. Dat levert aandacht op, onder meer in de regionale media. Via een lening heeft Miguel een groot deel van het torenhoge collegegeld voor studenten van buiten de EU al bij elkaar. Maar er is toch nog zo’n 8.000 euro nodig: Miguel moet ook laten zien dat hij voldoende leefgeld heeft.

Uiteindelijk wordt met de crowdfunding bijna 5.500 euro opgehaald. De actie slaagt. En toch ook weer niet: want kan het uberhaupt wel? Van illegaal legaal worden op deze manier? Het is een ongebruikelijke stap, en Miguel is op dat moment al tot ongewenst vreemdeling verklaard.

En inderdaad: de bureaucratie lijkt roet in het eten te gooien. De IND wijst zijn aanvraag af. Het geld is er, maar Miguel voldoet niet aan de voorwaarden.

Om een studentenvisum te krijgen, heeft hij namelijk een inreisvisum nodig. Dat dient hij fysiek aan te vragen in Bogota. Dat kost geld: weer enkele duizenden euro’s. En Miguel heeft een inreisverbod: dus zelfs als hij naar Bogota weet te komen, kan hij waarschijnlijk nog steeds niet terugkeren naar Nederland.

Miguel denkt zelf dat het hiermee afgelopen is. Al weigert hij zich er helemaal bij neer te leggen: hij schakelt nog wel een nieuwe advocaat in. Maar hij is somber over zijn kansen: hiermee is het eigenlijk klaar. “Ik heb er alles aan gedaan, er 100 procent alles voor gegeven.”

Dat is het laatste wat ik voor een half jaar van hem zal horen. Het is dan december 2025. Sindsdien reageert hij dus niet meer op mails, niet op berichten, en neemt hij ook de telefoon niet meer op. Miguel is verdwenen. In de illegaliteit neem ik aan, want eerder zei hij al: “Teruggaan naar Colombia is voor mij geen optie. Als het dat was geweest, had ik dit allemaal niet gedaan.”

Onvindbaar

Ik wil hem vinden, om zijn verhaal te vertellen. Hoe ziet het leven eruit van een jongen die tot voor kort nog droomde van een leven als psycholoog, maar die nu geen zorgverzekering meer kan aanvragen? Een jongen die geen huis meer kan huren, niet meer kan werken, of zelfs maar naar de politie kan stappen als hij mishandeld wordt?

Tegelijkertijd dringt zich de vraag op: moet ik deze jongen wel willen vinden?  Breng ik hem daar niet mee in de problemen? Aandacht is misschien wel het laatste waar je op zit te wachten, als je niet gevonden wil worden door de vreemdelingenpolitie.

Toch is zijn verhaal het waard om te verteld te worden: zelden zag ik namelijk een student die wijzer was voor zijn leeftijd, die meer veerkracht had dan hij. Hij heeft er zelfs een tatoeage van, op zijn linkeronderarm staat in kolossale letters het woord ‘Resilience’. Veerkracht dus.

Zijn moeder, die ook psychologe was, schreef er haar scriptie over. En Miguel blijkt er nog meer over te beschikken dan ik vermoedde.

In juni, een half jaar nadat ik voor het laatst een teken van leven kreeg, besluit ik hem namelijk - tegen beter weten in – nog één keer te bellen. De telefoon gaat nauwelijks drie keer over. Terwijl ik reken op wéér de voicemail, klinkt er opeens een bekende stem: “Met Miguel”.

Miguel blijkt helemaal niet verdwenen. “Maar ik had zoveel stress, zoveel gedoe, dat ik niet meer opnam. Sorry.”

Hertentamens

Hij wil gerust tekst en uitleg komen geven. Hij is namelijk in Deventer. “Maar niet deze week. Ik heb namelijk twee hertentamens.”

Een week later komt hij wel langs. Bezweet, en een half uurtje te laat, maar hij is er. En hij vertelt zijn verhaal. Wat blijkt: waar hij in december dacht dat het niet meer ging lukken, lukte het hem wél om een studentenvisum te krijgen. 

Drie maanden zat hij vanwege die aanvraag in Colombia. Uiteindelijk kreeg hij het juridisch toch voor elkaar om zijn inreisverbod op te heffen. Ook weet hij het geld te verzamelen voor de vlucht, al moet hij er wel drie keer voor overstappen.

Op een van die overstappen, op de terugweg, lijkt het definitief mis te gaan. Miguel wordt in Madrid, op het vliegveld tegengehouden. Ze hebben in hun systeem gezien dat hij een inreisverbod had (of heeft) in Nederland. Koortsachtig probeert hij uit te leggen hoe het zit. “Dat was echt heel spannend. Op dat moment dacht ik: shit, het is nu echt klaar.”

Maar dat was het niet. Daarvan getuigen twee keurige stempels in zijn paspoort. Wonder boven wonder zit Miguel Pabon Rosero hier in levenden lijve tegenover me, zwetend en levendiger dan ooit. In zijn paspoort heeft hij inmiddels een keurig visum. Hij is van illegaal legaal geworden. Het is gelukt.

Een gek gevoel, zegt hij. “Ik ben legaal. Dat is vanaf de eerste dag al heel raar.” Toen onlangs zijn fiets gestolen werd, durfde hij aangifte te doen. “Ik kon gewoon naar de politie”, zegt hij met verbazing. Hij heeft een contract op zijn werk gekregen. Hij heeft weer een zorgverzekering. “Ik kan nu naar het ziekenhuis als ik iets heb.” En hij kan een huis huren: hij woont inmiddels in het Saxion-gebouw The Heights.

Weer een plan

Hij straalt. Toch zal dit verhaal nog één wending nemen.

“Het is me gelukt, maar ik heb ook gefaald”, zegt Miguel. “Zo voelt het.”

Voor zijn visumaanvraag zat hij drie maanden in Colombia. In die drie maanden kon hij niet meedoen aan zijn studie: Toegepaste Psychologie kent geen online traject. Dus haalde hij te weinig studiepunten om aan de norm voor een studentenvisum te voldoen. De herkansingen van afgelopen week gingen ook niet best. “Vooral neuropsychologie was erg moeilijk.”

En de geldproblemen zijn gebleven: Miguel heeft alsnog niet genoeg geld om volgend jaar te kunnen blijven. Een van de leningen die hij eerder wel meende te kunnen krijgen, gaat alsnog niet door. “Dat gaat me ook niet meer lukken. En ik zal eerlijk zijn: ik zou het moeilijk vinden om nu nog meer hulp te krijgen. Ik heb al zoveel hulp gekregen, ik wil mezelf nu uitdagen en bewijzen dat ik het op eigen kracht kan.”

En toch is het hiermee nog niet klaar. “Ik heb een plan.” Mogelijk is er nog een andere route, via Spanje, waar zijn vader al jaren verblijft. Miguel denkt dat hij daar misschien een traject aan kan gaan, om zo aan een definitieve verblijfsvergunning te komen. Over het hoe en wat wil hij weinig kwijt: er zitten nogal wat haken en ogen aan, maar na twee jaar kan dat misschien lukken, denkt hij.

En dan? Dan wil hij alsnog terug naar Saxion, om zijn studie Toegepaste Psychologie af te ronden. Om te werken aan zijn droom om psycholoog te worden, om zijn moeder te eren. “Ik heb een plan. Zelfs als ik nu gefaald heb, zal ik een weg vinden. Misschien duurt het iets langer, maar ik ga dit doen.” Veerkracht.