Nooit te oud om te leren: Henk Jan kan bijna met pensioen, maar zit midden in zijn promotie-traject

Voor zijn onderzoek heeft hij zeventig innovatoren en hun collega’s en leidinggevenden gesproken bij Philips, Topicus en op eigen werkvloer bij Saxion. Innovatoren zijn voor hem mensen die constant toe zijn aan verandering. Die hebben bepaalde kenmerken. “Ze zijn creatief, empowered, optimistisch en kunnen opboksen tegen de personen die alles altijd maar hetzelfde willen laten."

De innovator blijft volhouden, zegt hij ook. Volhouden, dat is iets wat van Essen zelf ook moest doen. In zijn hele carrière, maar net zo goed tijdens zijn promotieonderzoek. “In het begin had ik er heel veel plezier in, maar op het einde ben je er ook wel een beetje klaar mee. Goedkeuring duurt soms zo lang.”

Leven lang leren

Toch staat hij nu voor de afronding van zijn promotie, die je misschien net zo goed kan zien als een soort afronding van zijn loopbaan. Een loopbaan die heel goed aansluit bij zijn eigen onderzoek, zo blijkt uit ons gesprek: van Essen is een man van verandering, en misschien wel de personificatie van een leven lang leren.

Wat hem motiveert om te blijven studeren, zelfs op latere leeftijd? Dat is simpel. “Ik wil gewoon altijd alles weten en begrijpen. En ik heb ook een soort verantwoordelijkheidsgevoel, ik wil kennis verzamelen en doorgeven naar de volgende generaties.”

Toch was het niet vanzelfsprekend dat hij nu zou promoveren. “Ik begon op de Lagere technische school achter de draaibank, met een haarnetje en veiligheidsschoenen.” Maar hij wist toen al dat hij dat niet kon blijven doen en verder wilde studeren. Hij volgde een lange weg: mbo, hbo, post-hbo, meerdere masters en nu promoveren. Wie het verhaal van zijn loopbaan wil volgen, moet dan ook over een lange adem beschikken.

De weg naar Saxion

Kort samengevat: van Essen begon zijn carrière als psychiatrisch verpleegkundige. “En zoals veel mannen in de zorg werd ik manager.” Hierna had hij kort zijn eigen restaurant in Saasveld. “Heel hard werken, heel weinig geld.” Hierna nog bij verschillende bedrijven als directeur gewerkt waarna hij zijn plek vond bij Saxion. En natuurlijk nog het een en ander aan studies tussendoor.

Inmiddels werkt hij al vijf jaar op Saxion, en hoopt dat hij nog vele jaren mag blijven, ondanks dat zijn pensioenleeftijd dichterbij komt. Dat was wel eens anders: “Toen ik nog werkte als directeur begon ik al na te denken over mijn pensioen. Nu denk ik: zal ik nog door mogen?”

Zijn promotie ziet hij wel als een soort afronding van zijn loopbaan. Maar in een zwart gat valt hij zeker niet als hij straks klaar is. En ook het leren is niet gelijk afgelopen. “Ik mag zelf ook graag dingen veranderen. Bijvoorbeeld door te verbouwen.” Verder houdt van Essen zich bezig met het leren spelen van de saxofoon. “En met het studeren van muziektheorie.” In de meivakantie vertrekt hij naar zijn zoon in Amerika om een carport te bouwen. “Dat is het enige moment dat ik even niet zoveel hoef na te denken.”