Commentaar: Langstudeerboete

De oorlog in Gaza, de kritiek op de vermeende woke-scholen – het lijkt aan Saxion voorbij te gaan. Waar op andere universiteiten en hogescholen dichter bij de Randstad soms hevige protesten en zelfs bezettingen plaatsvinden, is het hier vooral stil.

Maar die schijnbare gelatenheid onder onze studenten en docenten is zeker onbegrijpelijk als het gaat om de langstudeerboete. Die werd in het hoofdlijnenakkoord van BBB, NSC, VVD en de PVV gepresenteerd. Je krijg 3000 euro boete als je langer dan vijf jaar doet over je bachelor of master.

Een brede vertegenwoordiging van jongerenorganisaties, óók de jongerenafdelingen van de VVD en NSC, schreven een brandbrief. ‘De langstudeerboete is buitengewoon slecht nieuws’, aldus Ann Withaar, de vicevoorzitter van de Landelijk Kamer van Verenigingen (LKvV). ‘Je ontwikkelen naast je studie, door bijvoorbeeld het doen van een bestuursjaar, wordt door deze maatregelen zeer onaantrekkelijk gemaakt en dat is zonde.’

Diploma halen

Daar heeft ze gelijk in. Je studeert om een diploma te halen. Maar het is ook de periode waarin je jezelf ontwikkelt. Tijdens je studie wordt je klaargestoomd voor de arbeidsmarkt, maar wordt je ook een individu die bijdraagt aan de samenleving.

In een tijd waarin studenten kampen met mentale en psychische problemen, waarin ze enorme druk ervaren om vooral zo snel mogelijk de studie af te ronden en waarin de uitval, zeker op Saxion, historisch hoog is – hangt er ook nog een boete boven het hoofd als je even niet presteert.

De langstudeerboete is een maatregel die de toegankelijkheid van het hoger onderwijs inperkt. Lotte Beernink, studentendecaan op Saxion zei het zo: “Op deze manier ontstaat er een groter verschil tussen studenten die het financieel beter hebben, ten opzichte van de studenten die het financieel slechter hebben.”

Potentiële studenten met een minder grote portemonnee zullen twee keer nadenken of ze zich inschrijven bij een hogeschool of universiteit. Dit is ethisch al verwerpelijk, maar zal ook een verder schisma in de samenleving aanwakkeren.

Groeiende afstand

Want er lijkt iets van een groeiend dedain te zijn tegen het hoger onderwijs. Van verschillende kanten krijgen de instellingen het verwijt woke te zijn: of het nu gaat om duurzaamheid, inclusiviteit of het onderwijscurriculum.

Zeker op social media worden bijvoorbeeld de Sustainable Development Goals, de genderneutrale toiletten en het dekoloniseren van het onderwijsprogramma de maat genomen. Dat werd twee jaar geleden gevoed door minister Yesilgöz (VVD). Zij hekelde het ‘wokisme’ in een speech.

En gisteren zei kamerlid Reinier Blaauw (PVV) in een debat over het onderwijs dat de bezuinigingen de instellingen een mogelijkheid biedt om hun prioriteiten te heroverwegen. “Willen we politiek activisme of degelijk onderwijs en onderzoek”, vroeg hij.

Heftiger nog is het signaal dat de politiek naar de student afgeeft. De boete is op de eerste plaats een melkkoe die 280 miljoen euro moet opleveren. Maar de partijen zeggen impliciet ook: we gaan iets doen tegen de luie student die inteert op de maatschappij.

‘Kinderen stimuleren’

Claudia van Zanten, Kamerlid voor de BBB, zei gisteren onomwonden: “De langstudeerboete is natuurlijk ook een middel om kinderen een beetje te stimuleren om wat sneller door een studie heen te gaan.” Ze voegde toe dat het kabinet de studenten aanmoedigt om een studie af te maken en niet steeds aan een andere te beginnen.

Het is nu aan deze ‘kinderen’, in de denigrerende benaming van het BBB-Kamerlid, om hun stem te laten horen. Anders dan de achterban van deze politieke partij hebben de studenten geen trekkers om hun wensen en eisen kracht bij te zetten. Maar ze kunnen zich wel laten zien en horen.

Eigenlijk móeten ze dat doen, 22 juni op het Jaarbeursplein. Als het niet voor jezelf is, doe het dan voor de studenten uit gezinnen met een krappe beurs, de studenten die door tegenslag vertraging oplopen en de studenten die mantelzorg verlenen.

Headerafbeelding: ©Tweede Kamer der Staten-Generaal