Column: Blauwbilgorgel

Ik ben een blauwbilgorgel
Ik lust alleen maar korgel,
Behalve als de nachtuil krijst,
Dan eet ik riep en rimmelrijst.

Een paar dichtregels van C. Buddingh die soms ineens onverklaarbaar door mijn hoofd spoken. Ik vind het niet een bijzonder mooi gedicht, maar ik onthoud er al jaren hele zinnen uit. Vreemd eigenlijk, want ik weet niet goed wat een blauwbilgorgel is (ik denk een soort vogel met blauw op het achterwerk) en bij riep en rimmelrijst denk ik aan superfood vezelige Arie Boomsma substanties; niet lekker, wel gezond. En het allitereert ook fijn. Blijkbaar lust hij trouwens tóch stiekem wel meer dan alleen maar korgel, de nachtuil is de uitzondering op de regel.

Ons onderwijs zit vermoedelijk vol met blauwbilgorgels voor studenten, aangezien één op de drie vijftienjarigen over onvoldoende leesvaardigheid beschikt, met alle gevolgen van dien. Er zijn rapporten volgeschreven over kansenongelijkheid en de relatie met taalvaardigheid. Taal is overal: van de blauwe belastingbrieven tot de kleine lettertjes van Klarna en van beschrijvingen op Brightspace tot mijn eigen Powerpoints. Als je niet over voldoende leesvaardigheid beschikt, worden al die dingen heel erg lastig.

Leuk weetje: het examen wiskunde bevat meer taal dan het examen Nederlands, dus ook voor techniekmensen is (goed) lezen van belang. Of we nu willen of niet, ook op het hbo hebben we hiermee te maken.

‘Zet jezelf in een kwimpselkader. Dit betekent dat je jouw innerlijke zwenkmotief aanboort om je pletselpuls te activeren. Voel je vrij om met anderen te epibreren, op voorwaarde dat hun serantische frutsel op dezelfde frequentie trilt. Mocht dit lastig zijn, start dan met een individuele kwatselpeiling om je snokbesef te vergroten.’

Dit klinkt een beetje overdreven (en verrassend managementachtig in mijn oren), maar de realiteit is dat veel van onze instructies vermoedelijk ongeveer zo klinken in de oren van studenten. Je zou denken dat woorden als snokbesef lastig zijn, maar veel hbo-studenten hebben al moeite met ‘aanboort’ en ‘activeren’, de huis-tuin-en-keuken hbo-taal eigenlijk. En dan heb ik het nog niet over de taal die bij een vakgebied hoort; als ik over systemen praat op de opleiding Social Work, verstaan mijn studenten iets heel anders dan studenten elektrotechniek.

We kunnen als verklaring de vinger wijzen naar de kwaliteit van het voorliggende onderwijs en dat we toch heus op het hbo geen taaldocenten zijn en dat het niveau te laag is en dat ze niet meer kunnen spellen en dat ze toch nooit meer een boek open slaan en het hun eigen schuld is en dat ze maar gewoon wat beter hun best moeten doen en dat ChatGPT dit toch wel allemaal gaat overnemen.

Misschien is dat wel allemaal een beetje waar. Ik hoop in ieder geval dat we ons bewust worden van onze eigen blauwbilgorgels. Rabijst Rabijst Rabijst!