Saxion-docent en archeoloog Raphael Panhuysen speelt een hoofdrol in de zoektocht naar de vierde musketier. In een zeldzaam publiek optreden over dat onderzoek liet hij gisteren bij Studium Generale in Deventer maar weinig los, maar tegelijkertijd werd er heel veel duidelijk.
Is het hem? Het is de allereerste vraag uit de zaal aan Raphael Panhuysen. En niet ten onrechte: het is de vraag die al op ieders lippen brandt sinds in maart 2026 een skelet werd opgegraven in een klein kerkje in het Limburgse Wolder. Dat skelet is misschien wel van Charles de Batz de Castelmore, beter bekend als de beroemde musketier D’artagnan, een van Frankrijk grootste volkshelden.
Is het hem? Het is die vraag en misschien wel overtuiging die leidde tot arrestatie van archeoloog van Wim Dijk, de vroegere stadsarcheoloog van Maastricht, die D’artagnan zo graag wilde vinden, dat hij het skelet illegaal opgroef en botresten (ook al illegaal) over liet brengen naar Duitsland.
Passie?
“Dit project kwam door passie op ons pad”, zei Panhuysen gisteren diplomatiek over de internationale rel die vervolgens ontstond, op zich al een hoofdstuk uit een jongensboek dat door Dumas geschreven had kunnen zijn.
Om u als publiek niet te lang in spanning te houden (dat deed Panhuysen ook niet): of het skelet echt van D’artagnan is, dat weet de Saxion-archeoloog nog lang niet. Sterker nog: hij maakte gisteren heel duidelijk dat de kans klein is dat we daar ooit achter gaan komen.
En mocht het gevonden skelet niet van D’artagnan blijken te zijn, dan zullen we mogelijk nooit weten van wie het wel is. “Dit soort onderzoeken vergt stevige budgetten en belangstelling. Ik vrees dat dat laatste wegvalt als het hem niet is.”
Panhuysen had zich voorgenomen om niets te zeggen over de uitkomsten van het op dit moment gaande vervolgonderzoek naar de identiteit van het skelet en hield zich daar heel behoorlijk aan.
Toch was het ook weer niet zo dat hij helemaal niets zei. Zo werd duidelijk dat hij het meest verwacht van het zogenaamde aDNA-onderzoek dat momenteel in Leuven wordt uitgevoerd. “Ik denk dat onze eigen resultaten daar hooguit ondersteunend aan kunnen zijn”, temperde hij de verwachtingen.
Wel legde hij haarfijn uit hoe dat aDNA-onderzoek in zijn werk gaat. Dat is een interessante techniek waarbij precies de juiste 30 of 40 afstammeling van D’artagnan opgespoord worden. In hun DNA worden gezamenlijke kenmerken gezocht, dat wordt vergeleken met het dna van het skelet.
Historicus Pepijn Reeser, die de zoektocht in perspectief zette, en ook duidelijk maakte dat de historische figuur D'artagnan waarschijnlijk maar weinig overeenkomsten heeft met de romanfiguur D'artagnan. Foto's: SaxNow
Begin volgend jaar resultaten
Panhuysen gaf desgevraagd bovendien aan dat hij denkt dat de onderzoekers begin volgend jaar hun nieuwe resultaten gaan bekendmaken. “We verwachten dat eind van dit jaar alle lijnen wel uit onderzocht zijn.”
En dan? Dat vatte hij perfect samen. “Misschien hebben we hem wel gevonden. Misschien hebben we hem niet gevonden. Maar dat maakt het mysterie niet gelijk kleiner.”
Die woorden sloten perfect aan bij die van de andere spreker, historicus Pepijn Reeser, die uitlegde dat de mythificatie van D’artagnan een gevalletje is van klassiek heldendom. De legendarische vierde musketier is de man die we eigenlijk zelf allemaal wel zouden willen zijn.
Is het hem? De grote vraag was uiteindelijk of dat überhaupt iets uitmaakt.
Reeser: “Dit gaat om een jongensboek. Om jongensdromen. Om identificatie.”
Wie het oorverdovende applaus en gejoel hoorde dat Panhuysen uit de volle zaal ten deel viel, nog voor hij maar een woord gesproken had, zou de conclusie kunnen trekken dat hier alvast een nieuwe Saxion-held is opgestaan.
Panhuysen en Reeser, gisteren bij Studium Generale in Deventer.
Rubrieken
Gerelateerde artikelen
Studium Generale over datalekken: die zijn al lang geen ver-van-je-bed-show meer
Afgelopen zomer schudde het datalek bij het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker Nederland wakker. Vorige maand was het opnieuw raak: miljoenen Nederlanders werden slachtoffer van een hack bij Odido. Tijdens een Studium Generale-bijeenkomst werd verslaggever Sterre Woddema extra duidelijk dat datalekken en hacks allang geen ver-van-haar-bedshow meer zijn.
Fotoserie: Bijzonder schouwspel van menselijke en robotacrobaat tijdens lunchpauze in Enschede
Hij moest qua aandacht concurreren met nacho’s die werden uitgedeeld bij de kantine, maar toch gingen de bewonderende blikken vandaag tijdens de lunchpauze volop naar Daniel Simu. Al trok zijn bijzondere metgezel nog veel meer de aandacht: omdat hij niemand had om mee te trainen, bouwde de circusartiest zijn eigen trainingspartner: een robotacrobaat.
Nieuw schooljaar, nieuw cultureel seizoen: Studium Generale is niet bang voor de polemiek, maar wil ook wijzer maken
Van genocide tot schuld, trauma, een robotacrobaat, heftige hormonen en de macht van de technologie op je telefoon. Studium Generale wil ook dit studiejaar weer programma’s maken die het gesprek aanjagen, maar tegelijkertijd studenten verleiden met maatschappelijke onderwerpen die dichtbij hen staan. Ze zijn daarbij niet bang voor de polemiek, zeggen programmamakers Saskia Zwolle en Britt Krabbe. “En als we nog een blinde vlek hebben, dan horen we dat ook graag.”