Commentaar: Ondraaglijke lichtheid

Een geschiedenisles over Deventer, een lofzang op een spreekgestoelte van bio-based plastic, de INTRO en hoe Saxion samenwerkt met partners aan een sterker Nederland. Toehoorders moesten door een lange aanloop voordat collegevoorzitter Inge Grimm in haar toespraak bij de Opening Hogeschooljaar eindelijk iets zei over de heftige tijd waar Saxion in zit, en vooral de mensen van Saxion, in zitten.

En dat kwam er maar mondjesmaat uit. Net als veel andere hoger onderwijsinstellingen moet Saxion bezuinigen, zei ze. “Zo’n proces is niet eenvoudig. Het brengt ook onzekerheid met zich mee. Dat zie ik maar al te goed.” Om verder te gaan naar de inzet en veerkracht die ze bij ‘onze medewerkers’ ziet. “Dank jullie, voor alle inzet, in deze periode van verandering.”

En daar moesten de nu mensen wiens functie verandert of verdwijnt het mee doen (en net zo goed de mensen met een tijdelijk contract). Zij wachten op dit moment op het sociaal plan, dat wordt uitonderhandeld met de vakbonden. Niet dat er veel van deze mensen in de Lebuinuskerk aanwezig geweest zullen zijn, het is goed voor te stellen dat je liever niet komt opdagen als je niet meer nodig bent.

Dat is maar goed ook, want al snel ging de speech weer over vrolijkere zaken en successen. Zoals de Deltaprijs die lector Abeje Mersha in de wacht sleepte en de prijs die lector Atilla Németh won. Over het ‘belangrijke onderzoek’ van lector Remco Spithoven samen met KPN over online pesten en buitensluiten. Over het bezoek van minister Letschert aan Saxion. En over de HBO-Rechten-studenten die een debattoernooi wonnen.

De toespraak was daarmee van een bijna ondraaglijke lichtheid, passend bij het thema ‘In een ander licht’. Hoewel de collegevoorzitter aankondigde het over de toekomst te willen hebben – een toekomst die ‘dichtbij en ver weg tegelijk’ is, zoals ze het zei – kwam daar maar weinig van terecht. Ja, uniek dat word je samen. Maar die kenden we al.

Vooral vragen

Net als dat Saxion moet ‘herstructureren’ vanwege terugloop van studenten en minder overheidsgeld. Maar Grimm wierp hier vooral vragen op die we eigenlijk allemaal hebben. Soms zou je de klok wel vooruit willen kijken, zei ze. “Hoe staan we er over een jaar voor? Over tien, vijfentwintig of misschien vijftig jaar? Hoe ziet onze wéreld er dan uit? Wat betekent het dán om student te zijn aan een hogeschool? Of docent, onderzoeker, medewerker?”

“Ik ben daar stik-nieuwsgierig naar.”

Er was nog even hoop toen ze haar nieuwsgierigheid naar de samenwerking tussen mens en technologie opbracht. Een razendactueel thema in tijden van AI. Hoe geven we die samenwerking vorm, zonder de menselijke maat en de verbinding met elkaar te verliezen?

“Het zijn spannende vergezichten waar we vandaag al aan bouwen.”

De resultaten van afgelopen jaar, de successen, maken dat we de toekomst met vertrouwen tegemoet mogen zien, zei ze. “Hoe onzeker die toekomst ook mag voelen. Want dat mag allemaal naast elkaar bestaan.” Om de speech rond te maken met het thema: “Het is soms maar nét hoe het licht erop valt en hoe je er zelf naar kijkt.”

Politici krijgen soms het verwijt dat ze visie ontberen. Voormalig minister-president Mark Rutte was er zelfs trots op. “Visie is als een olifant die het zicht belemmert”, zei hij. Maar van de collegevoorzitter van deze hogeschool zou je tijdens de belangrijkste toespraak van het jaar, in deze tumultueuze tijd, meer verwachten dan terugblikken en nieuwsgierigheid naar de toekomst.

Je mag verwachten dat ze vertelt waar de hogeschool naartoe gaat – en dat ze daarbij oog heeft voor de mensen die die toekomst niet meer bij Saxion zullen meemaken.