Oud-studente wil prestatiebeurs laten omzetten tot gift, omdat ze vijf jaar na afbreken studie autisme-diagnose kreeg

In 2019, drie jaar na de diagnose ‘autismespectrumstoornis’, diende de oud-studente een verzoek ‘Voorziening hoger onderwijs bij bijzondere omstandigheden’ in. Ze verzocht om de prestatiebeurs die ze ontving voor haar Saxion-studie om te zetten in een gift vanwege de diagnose.

Daarbij zat een memo van de studentendecaan van Saxion. Die schreef dat er geen beoordeling meer gemaakt kan worden van de (on)mogelijkheid om te studeren omdat er geen bewijs beschikbaar is. “Binnen de opleiding is er namelijk geen informatie (meer) aanwezig over de studente, en ook in het registratiesysteem van de studentendecanen is niets te vinden over haar.”

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen wees met deze informatie het verzoek van de oud-studente af, maar liet de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) de medische omstandigheden van de oud-studente onderzoeken. Die concludeerde in maart 2021: “Ja, er is sprake van een structurele medische omstandigheid.”

In een beroepsprocedure een maand later bleef het ministerie bij het standpunt: geen omzetting tot gift. Dit omdat Saxion geen informatie kon geven over de oud-studente en de adviseur van DUO niet kon vaststellen of de studie onmogelijk was door medische omstandigheden.

Onredelijke gevolgen

Maar deze rechter denkt daar in maart dit jaar anders over, en dat komt door de ‘hardheidsclausule’ waarop de oud-student zich beroept. Dit wetsartikel regelt dat de minister voor bepaalde gevallen de wet buiten toepassing kan laten, of daarvan afwijken, als de uitvoering van die wet tot onredelijke gevolgen leiden. En die hardheidsclausule had in dit geval toegepast moeten worden, vindt de rechter.

Want, zo stelt de rechter, het staat vast dat de oud-studente autisme heeft. Dat is een ‘structurele medische omstandigheid’ en is vanaf de geboorte aanwezig. Door de verklaringen van de oud-studente, haar moeder en haar psycholoog is het voor de rechter aannemelijk dat autisme ten grondslag ligt aan het mislukken van de studie. De problemen die ze had bij de stages wijzen daar specifiek op.

Signalen

Was de diagnose in haar periode op Saxion gesteld, dan is het niet onwaarschijnlijk dat de onderwijsinstelling deze conclusie destijds ook zou trekken, aldus de rechter. Dat er geen gegevens meer zijn over de oud-studente, wil niet zeggen dat die er nooit geweest zijn. En dus ook niet dat Saxion wellicht toch signalen had over haar.

Dat ze vijf jaar na het afbreken van de studie gediagnosticeerd is, vindt de rechter niet relevant. Want de oud-studente realiseerde zich pas na de diagnose waar zij tegenaan liep tijdens de opleiding. Daarbij overweegt de rechter nog dat een autismespectrumstoornis zich niet altijd op dezelfde manier manifesteert en dat het soms lang duurt voordat problemen worden onderkend als een signaal.

En daarmee vindt de rechter het onredelijk dat het ministerie de hardheidsclausule, die de burger moet beschermen tegen wetgeving met onredelijke gevolgen, niet toepaste. Het ministerie moet daarom opnieuw een besluit nemen op het verzoek van de oud-studente om de lening om te zetten in een gift. Dit keer met inachtneming van de hardheidsclausule.