HBO-Rechten studenten oneens met stempel plagiaat, maar ook met hoe ze behandeld werden

De twee pleegden volgens de examencommissie plagiaat bij het project ‘Werk als HBO-jurist bij de Overheid’. Daarvoor dienden ze een requisitoir te schrijven, maar volgens de examinator leek daarbij hun werk erg veel op elkaar. Te veel, want ook volgens de examencommissie bevatten de zinnen veel overlap, en in sommige gevallen volledige gelijkenissen. Andere zinnen waren weer net op een andere manier geformuleerd, maar zodanig op elkaar lijkend dat er volgens de examencommissie toch sprake is van overlap.

Er is dus sprake van plagiaat, zegt die, en de studenten kregen straf: hun ingeleverde opdracht werd niet beoordeeld, en ze werden uitgesloten van de eerste toetskans van een andere module. De twee studenten waren zelf niet aanwezig tijdens de zaak, want op dat moment zaten ze aan het tentamen van precies die module. Omdat hun beroep nog loopt, bleken ze daar voorwaardelijk voor toegelaten.

Hun juridisch vertegenwoordiger Casper van Vliet (zelf ook HBO-rechten student) had wél twee verklaringen van de studenten meegenomen. Daarin ontkennen zij ten stelligste dat ze hebben samengewerkt, dingen hebben doorgestuurd of materiaal hebben overgenomen. Wel geven ze beide aan dat ze het voorbeeld van een docent als inspiratiebron hebben gebruikt, wat mogelijke overlap zou kunnen verklaren.

Procedures

Toch ging het tijdens de zaak maar heel beperkt over de vraag of er nou sprake is van ongeoorloofde overlap tussen hun teksten, en of er dus plagiaat gepleegd was. De zaak spitste zich vooral toe op de vraag of de examencommissie van ABR&R – waar HBO-rechten onder valt - de procedures had gevolgd bij het nemen van het besluit om de twee te straffen voor plagiaat.

Zo kregen de studenten voorafgaand aan het hoorgesprek over hun overtreding niet de stukken te zien van hun zaak, maar werd ze wel gevraagd een zienswijze in te dienen daarover. Ook is er een verschil van mening over de vraag of ze die stukken dan tijdens de betreffende hoorgesprekken wel te zien kregen. Ook werden ze er niet op gewezen dat ze zwijgrecht hadden, zo gaf Van Vliet aan. Beide studenten gaven aan zich zeer onprettig behandeld te voelen tijdens het hoorgesprek.  

De examencommissie werd tijdens de zaak door twee leden vertegenwoordigd. Die staken deels de hand in eigen boezem, en gaven aan dat de examencommissie zijn eigen procedures heeft veranderd. Zo wordt voortaan na een hoorgesprek in dit soort gevallen gevraagd om een handtekening van de student, om een verschillende lezing te voorkomen.

Zwijgrecht

Ook ging de examencommissie er naar eigen zeggen ten onrechte vanuit dat studenten in dit soort gevallen worden geïnformeerd door de docent, en dat dat dan voldoende is. Waarom niet is gewezen op het zwijgrecht, werd niet helemaal duidelijk, al werd daar over opgemerkt dat misschien niet ‘helemaal beseft is wat de noodzaak is om cautie te geven.’ De beleving van het betreffende hoorgesprek tussen de docenten en studenten ligt volgens hen ver uiteen.

Ook werd duidelijk dat na de door de studenten als zeer onprettige hoorgesprekken nog twee gesprekken (per student) zijn geweest om tot een schikking te komen. Daarbij was de sfeer veel beter, gaf zowel Van Vliet namens de studenten aan, als de vertegenwoordigers van de examencommissie. Toch kwamen ze er niet uit.

Voor de studenten is het duidelijk; omdat de regels niet goed gevolgd zijn, moet de hele sanctie en en het complete predicaat plagiaat van tafel. Van Vliet: “De beslissing kan in zijn geheel geen stand houden.”

BSA

Dat staat nog niet vast, bleek uit de woorden van de voorzitter van het Cobex, want zelfs al de procedure niet helemaal goed gevolgd is, kan nog vast komen te staan dat er wel degelijk sprake was van plagiaat. De vraag is of de toets dan bijvoorbeeld niet alsnog ongeldig moet worden verklaard. Onder meer over die vraag gaat het Cobex zich nu buigen.

Daarbij staat nogal wat op het spel voor de studenten, waarvan een van de twee aangaf in haar verklaring door de overmatige stress inmiddels in behandeling te zijn bij een ergotherapeut. Voor een van hen is deze zaak cruciaal voor de vraag of het BSA nog ontlopen kan worden, de ander is een grensgeval. Het Cobex doet binnen tien werkdagen een uitspraak, daar staat eventueel nog weer beroep tegen open bij de afdeling Bestuursrecht van de Raad van State.