Nieuwe opleiding helpt de peren en appels groener te maken

Nederland kent zo’n 1.250 fruitteeltbedrijven. Ze telen met name appels en peren, als ook kersen, pruimen, bessen, bramen en frambozen. En of je nu student, docent of stafmedewerker op het Saxion bent: iedereen zal gemerkt hebben dat fruitprijzen enorm gestegen zijn, zowel bij de supermarkt als bij de groenteboer. Dat komt onder meer door de hoge energieprijzen en de toegenomen kosten binnen het fruittelen van personeel, meststoffen en bestrijdingsmiddelen.

Om de vaderlandse fruitteelt in prijs kansrijk te houden voor de nationale en internationale markt moet het duurzamer. Omdat in andere, vaak warmere landen, de personeelsprijzen voor fruitteelt bijvoorbeeld veel lager zijn. Daarom start deze maand de opleiding De Duurzame Fruitteeltondernemer.

Appels zonnend onder panelen

Hilde Engels, fruitteeltkenner en initiator van de opleiding: “Duurzamer dus, want dat betekent gelukkig ook vaak goedkoper kunnen produceren, kunnen leveren.” De deelnemers van de opleiding leren dan ook niet het ambacht van telen. “De opleiding is namelijk gericht op bestaande ondernemers die volop perspectief zien voor hun bedrijf en weten dat ze dat duurzaam willen inrichten.”

Maar hoe kan dat, duurzamer fruittelen in Nederland? “We zullen rondleidingen maken naar innovatieve vaderlandse fruittelers die nieuwe voorbeelden hebben. Denk aan robotisering. Fruitboompjes krijgen behandelingen van water, mest en toegestane bestrijdingsmiddelen.” Die goedjes worden nu vaak als clusterbommen over alle fruitbomen uitgestrooid. “Alleen maak je daar precisiebehandelingen van – de robot weet waar iedere boompje staat en geeft ieder boompje apart precies genoeg – dan verspil je niets en nemen de kosten van gewas-behandelingen af.” Een precisiebombardement. “Inderdaad. Die robot zal zeker een investering zijn, maar het spaart tevens voorgoed enkele personeelsleden uit.”

Zo heeft ze meer voorbeelden: “Er bestaan proeven waarbij fruit groeit onder de kracht en power van zonnepanelen, hetgeen enorm kan besparen. Weer andere ondernemers vonden een oplossing in voedselbossen.”

Voedselbos en vrijwilligers

In Schijndel is recent het grootste voedselbos van Europa aangeplant. Het zijn stichting-achtige bedrijven, die ecobossen ontwikkelen waar meerdere fruitsoorten groeien. Ze gebruiken vaak geen kunstmest of gif. “Zij kunnen ook vaak kostenbesparend op personeel draaien, omdat veel medewerkers het werk in de natuur leuk vinden en vrijwillig willen doen.”

Op Saxion in Deventer, bij het Business Model Lab, ontwerpt iedere deelnemer van de opleiding een nieuw businessmodel voor zijn bedrijf, met een duurzame productieaanpak erin verwerkt. 

Moniek Kamm is daar als Saxion-docent bij betrokken. “We zijn een school in de agrarische omgeving van het land, maar hadden relatief weinig samenwerking met die beroepsgroep. Daarom vind ik deze opleiding prachtig, het bindt ons aan Oost-Nederland. Aan de rivier de IJssel waar veel fruittelers zitten.”

Niche of niet?

Wat leren de telers in Deventer? “Klassieke ondernemers kijken naar de waarden kosten en prijs. We willen en kunnen ze leren ook de waarde biodiversiteit te laten meewegen. Monitor hoeveel insecten er op je velden begeven, weet je dat te verhogen en je opbrengst en kwaliteit zal zeer waarschijnlijk toenemen.” Groei biodiversiteit is: beter en meer fruit. “Zulke waarden kunnen ook winstmarge opleveren, maar op de langere termijn.”

Het toetsen van je productieproces kan ook een garantie, een bewijs, naar een afnemer zijn voor groen en duurzaam fruit, stelt ze. “Die afnemer kan dat promoten naar de consument en wil er daarom meer voor betalen. De aanpak in de opleiding zal meer als niche beginnen, en in het ideaal doorgroeien naar heel de Nederlandse fruitteeltmarkt.”

Hilde Engels, vult aan: “Het is zeker niet voor de nichemarkt bedoeld. Je merkt, in vergezichten van regelgeving voor bestrijdingsmiddelen en milieu, dat duurzaamheid door de overheid van de hele fruitteeltwereld wordt verlangd.”