Nieuwe huiskunstenaar gaat de favoriete geluiden van mensen op Saxion verzamelen
Willemijn Calis mag zich vanaf 1 april de nieuwe artist-in-residence van Saxion noemen. De nieuwe huiskunstenaar van de hogeschool blijkt een verzamelaar van alledaagse geluiden, of eigenlijk vooral van verhalen daarover. Dat gaat ze ook op Saxion doen, in een project dat je gerust een levenswerk zou kunnen noemen. “Ik denk dat ik dit blijf doen zolang ik leef.”
Calis (38, Enschede) ziet haar verblijf als artist-in-residence als een kans om haar kunstcarrière een kickstart te geven. Dat doet ze door het opnieuw omarmen van een oude liefde: al sinds 2015 vraagt de kunstenares mensen naar hun favoriete alledaagse geluiden en neemt dat verhaal op.
Grappig is dat ze mensen vraagt om dat geluid ook na te doen. “Dat doe ik om te zorgen dat mensen een beetje loskomen. Het hoeft ook niet op het echte geluid te lijken: dat is vaak behoorlijk moeilijk.”
Dat gaat ze ook op Saxion doen: ze gaat Saxion-studenten en medewerkers vragen naar hun verhalen over hun favoriete geluid. Dat koppelt ze aan welzijn: het koesteren van herinneringen is belangrijk voor je welzijn op lange termijn. “Hoe kun je zorgen dat fijne herinneringen langer voortduren?” Geluiden zijn volgens haar een manier om daarbij te komen, zoals ook een geur je plots vijftien jaar kan terugwerpen in de tijd.
Artist-in-Residence?
Een artist in residence is een kunstenaar die wordt uitgenodigd om tijdelijk een woon- en werkplek te betrekken buiten zijn of haar bekende omgeving.
Willemijn Calis is na Tessa Wiegerinck en Jet Broekstra de derde artist-in-residence van Saxion. Haar werkruimte is het Kunstenkabinet (F1.25). Officieel staat voor de residentie 5 maanden, in de praktijk is dat langer, denkt Calis, als je er ook de periode van exposeren bijrekend. Bij Saxion is een artist-in-residence altijd gekoppeld aan een lectoraat, opleiding of dienst. In dit geval is dat het lectoraat Technology, Health & Care. Saxion trekt 6.000 euro uit voor het project.
Calis is afgestudeerd als schilder, maar is nu vooral bezig met verhalen, in installaties en ruimtelijk werk. “Nu zou je mijn werk met een modewoord immersief noemen, maar toen ik hier mee begon, bestond dat woord nog niet echt.” Vaak gaat het dan over Virtual Reality, Augmented Reality of 360-werk met projectie. “Mijn eigen aanpak is wat meer houtje-touwtje. Ik kijk hoe je dat effect meer analoog kan bekijken.”
Haar project gaat ook over patronen herkennen: volgens Calis geven de favoriete geluiden van mensen een beeld van hoe ze de wereld ervaren en kun je ze (soms) categoriseren, zoals geluiden uit de natuur. Inmiddels heeft ze een collectie van tientallen verhalen over geluiden opgebouwd.
Ze is dan ook benieuwd of er een verschuiving te zien valt in de favoriete geluiden van mensen. Die kunnen volgens haar namelijk ook een tijdsbeeld geven, of een beeld van de verschillen tussen generaties. “Tijdens een kerstdiner noemde iemand ooit het geluid van de kolenschop. Dat geluid kennen we niet meer. “
Ze wil daarbij onderzoeken of ze AI kan inzetten om mogelijk beelden te genereren bij de geluiden. “Dat past misschien ook bij de technische inslag van het lectoraat.” Daarbij spelen wel allerlei ethische overwegingen. “Dat moet zo verantwoord mogelijk, want ergens vind ik AI ook heel dubieus.” De vraag is dus hoe dit ethisch kan. “En op een manier dat AI echt een tool is. Ik wil geen expo met alleen AI gegenereerde beelden. En misschien doe ik het wel helemaal niet.”
Gevraagd naar haar eigen favoriete geluid hoeft Calis niet lang na te denken. “Mijn favoriete geluid was heel lang het geluid van het klaarzetten van het ontbijt, terwijl je zelf nog in bed zit. Dat vind ik een erg fijn gevoel, terwijl je zelf zo half slaapt, dat voelt heel geborgen.”
Toch is dat favoriete geluid onlangs ingeruild voor de serenade van de merel die begint te zingen als de avond valt. “Dat geluid hoor je niet het hele jaar, maar dat vind ik heel mooi: de merel die in de lente begint te zingen als de avond valt.”
Willemijn Calis, de nieuwe artist-in-residence van Saxion. Foto's: Marlene Mahn
Gerelateerde artikelen
Evi’s dateleed (9): Brabantse gezelligheid
Met een hoge hartslag en zweetoksels meer dan een uur in de trein, onderweg naar Utrecht Centraal. Ja, ik kon mij weer een keer omringen met iets anders dan koeien en weilanden. Op date met een leuke Utrechtse? Nee, een echte Brabantse. Ommen en Breda liggen nogal een stuk uit elkaar, dus Utrecht werd onze ontmoetingsplek. De stad waar ik altijd wilde wonen toen ik zestien was. Al kwam dat meer door de meiden die ik daar zag lopen dan de stad. Weet ik nu.
Opinie: Herkennen we de signalen voordat het te laat is?
Net als andere instellingen in het hoger onderwijs loopt Saxion braaf aan de leiband van grote Amerikaanse techbedrijven, schrijft docent Marcel Slootweg in deze ingezonden opinie. “Wanneer wordt de handschoen binnen Saxion opgepakt en gaan we stappen zetten richting digitale onafhankelijkheid?”
Column: Knikkervriendje
Laatst dacht ik aan Jan Mulder en zijn ergernissenrubriek. Bij de Wereld Draait door gaf hij met klagerige stem en een gezicht alsof hij moest poepen een overzicht van de dingen die hem het meeste ergerden. Tien jaar lang. Over de prijzen van waspoeder bijvoorbeeld of voetbal (daar kan ik als Almeloër over meepraten). Heerlijk lijkt me dat. Gewoon even wekelijks een momentje om lekker van je af te drammen, het liefst ook zonder onderbroken te worden.