Samuel Paty.jpg

Na Samuel Paty: hoe zit het met zelfcensuur op Saxion?

De Franse docent Samuel Paty betaalde een afschuwelijke prijs voor het tonen van Mohammed-cartoons tijdens zijn lessen: hij werd onthoofd. Wereldwijd laaide daarna de discussie over zelfcensuur in het onderwijs op. Maar hoe zit dat eigenlijk op Saxion? Hoe gaan docenten en aanstaande docenten om met gevoelige onderwerpen?

Al een aantal jaren ligt er een historische uitgave van Charlie Hebdo in de bureaulade van docent Paul Hilferink. De uitgave bevat cartoons van de profeet Mohammed. Hij vertelt dat hij het blad graag wil laten zien. Zijn privémening is dat het ook gewoon moet kunnen: “We wonen in Nederland, waarom zou het raar zijn om cartoons van Mohammed te tonen?”

Toch ligt die uitgave nog steeds in zijn bureaulade. "Tot nu toe kan ik het ook gewoon vertellen, zonder de beelden te laten zien. Dus ik zie de meerwaarde niet. Ik weet niet of de dag ooit komt dat ik het blad uit de bureaulade haal. Maar tijden veranderen, dus wie weet.”

Bewust

Hilferink is zich als docent heel bewust van zijn formulering. Hij geeft les op de Minor Geschiedenis, daar geeft hij het vak Ideologieën en Wereldoorlogen. In zijn lessen legt hij vooral uit hoe het komt dat er oorlogen waren en zijn.

Hij vindt dat je als docent rekening moet houden met de gevolgen van je acties en uitspraken. Juist nu alles zich online afspeelt en alles opgenomen wordt. “Want wat gebeurt er als ik dat niet doe en de beelden bij GeenStijl terecht komen? Dat moet je niet willen.”

Zijn bewuste wijze van lesgeven verwart Hilferink echter niet met zelfcensuur. Hij houdt controversiële onderwerpen bijvoorbeeld niet compleet achter slot en grendel, maar bespreekt ze op een neutrale manier.

Veilige omgeving

Zijn neutrale wijze van lesgeven ziet hij als volgt voor zich: “Als leerkracht ben ik in dienst van het Saxion, mijn salaris wordt dus betaald met overheidsgeld. Dat betekent dat alles wat ik uit, maak, doe en bedenk, ten dienste van de samenleving is. Daar moet ik me ook bewust van zijn. Is het dan zelfcensuur? Dat denk ik niet. Ik denk dat het gewoon mijn functie is, want daar word ik voor betaald.”

Hilferink voegt hieraan toe dat het er niet toe doet wat hij ergens van vindt. Volgens hem is het belangrijker wat de samenleving ermee doet. “Met een groep studenten van diverse pluimage is een veilige omgeving enorm belangrijk. Ik moet hen de kans bieden om hun mening vrij te uiten, zonder als docent een geharnast standpunt in te nemen.”

Ik moet hen de kans bieden om hun mening vrij te uiten, zonder als docent een geharnast standpunt in te nemen

Paul Hilferink.jpg
Paul Hilferink, docent Geschiedenis en onderzoeker op Saxion

Kinderen

Yanissa Loos, vierdejaars pabostudente, realiseert zich net als Paul goed dat het als docent belangrijk is om op je formulering te letten. “Zeker in het basisonderwijs hou je veel rekening met de manier waarop je dingen brengt. Het zijn nog jonge kinderen.”

In het basisonderwijs komen kinderen van alle soorten niveaus samen, die op dezelfde manier onderwijs ontvangen. Daarom is het volgens Yanissa belangrijk om ten alle tijden neutraal en objectief te blijven als docent.

Toneelstuk

Binnen haar eigen klas op de pabo merkt ze dat er ruimte is om te discussiëren over controversiële onderwerpen, maar dit blijkt lang niet binnen iedere onderwijsinstelling te kunnen. “Toen ik stageliep op een internationale school moest ik samen met een handje vol andere studenten een toneelstuk opvoeren voor de groepen 3 tot 7. Het onderwerp was slavernij."

Het toneelstuk mocht echter niet worden opgevoerd omdat de school bang was dat het onderwerp gevoelig kon liggen voor de kinderen en hun ouders. "We begrepen de angst, maar we hadden hier natuurlijk al over nagedacht en het toneelstuk erop aangepast om niemand te beledigen."

Toch moest ze een ander onderwerp kiezen. "Het is jammer dat er op deze manier een groot onderdeel van de geschiedenis wordt weggelaten uit het onderwijs, bang voor de reacties.’’

Het is jammer dat er op deze manier een groot onderdeel van de geschiedenis wordt weggelaten uit het onderwijs, bang voor de reacties.

Yanissa Loos, Pabo-studente

Respect

Dat er verschillende meningen zijn over het bespreken van gevoelige onderwerpen binnen het onderwijs is duidelijk. Maar zelfcensuur is niet nodig, beaamt zowel Yanissa als Hilferink. Het belangrijkste is om als docent neutraal en objectief te blijven. Hilferink sluit af met het motto: “De docent doet ertoe.”

Yanissa voegt daaraan toe: “Respect binnen het klaslokaal is het allerbelangrijkste, van leerling naar docent en andersom. Wanneer je respectvol met elkaar omgaat is er genoeg ruimte en is zelfcensuur vaak niet nodig.”

Uitgelichte afbeelding: Par Thomas Bresson — Travail personnel, CC BY 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=95192060

Maxime Gokoelsing

Maxime Gokoelsing

Gerelateerde artikelen

dance kerk

Studenten zetten kerk op stelten met dancefeest in Gods tempel: “Wij gaan dit netjes doen”

Saxion-studenten Daan Eikelenboom en Nicky Schuddebeurs studeren Ondernemerschap & Retail Management. Ze hadden een ondernemersdroom: een techno- en housefeest organiseren in de monumentale Grote Kerk Apeldoorn. “We zochten een abnormale locatie voor een dance-evenement.” Vanavond komt die wens uit: een techno kerkfuif voor honderden jongeren. Hoe lukte dat?

Guus focus

Cartoon GUUS verdween tijdelijk uit expositieruimte Deventer; “Van kunst blijf je af”

Een klein mysterie, dat is het ‘verdwijnen’ van de cartoon van GUUS over de prijzen van de kantine. Die hangt in B.019 in Deventer, de doorloop van het theater richting de kantine. Maar dinsdag zagen we dat die verdwenen was, en daarvoor in de plaats hing een generieke Saxion-plaat. Die verdwijning is, na melding bij kunstcoördinator Ruben Sinkeldam, opgelost. Hij is niet te spreken over de actie. “Kunst emotioneert, maakt je vrolijk of juist boos. Maar je blijft er van af.”

Nick Velten (33) stopte met studeren en staat nu in Quote Top 100 jonge selfmade miljonairs

Op jonge leeftijd begon Nick Velten (33) op het zolderkamertje bij zijn ouders thuis met het bouwen van websites, wat uitgroeide tot zijn eigen bedrijfje. Daarnaast studeerde hij Commerciële Economie op Saxion. “Dat was een voorwaarde van mijn vader.” Toch stopte hij met studeren, want zijn bedrijf bleef groeien. Inmiddels is zijn bedrijf verkocht en dit levert hem een plek op in de Quote Top 100 jonge selfmade miljonairs 2023: nummer 73 met een geschat vermogen van 17 miljoen. “Die schatting is veel te hoog.”