Lector over discussie schade schoolsluiting: “Gezag en expertise lijken er soms totaal niet toe te doen”

Maandag gaan de basisscholen weer open. Maar wat is eigenlijk de schade van de schoolsluiting? Waar men bang voor was gebeurde, concludeert Van der Zee. Hij is lector wetenschap en techniek van het onderwijs op Saxion, doceert aan de Academische Pabo, maar begon ‘gewoon’ als leraar in het basisonderwijs. “Kinderen lopen leerachterstanden op door de schoolsluiting, dat zie je in de onderzoeken.”

Dat niet alleen: de covid-sluiting zorgde er ook voor dat de kansenongelijkheid in het onderwijs toenam. Kinderen uit een gezin met een lage sociaal-economische status raakten veel verder achterop op dan kinderen uit een gezin met een hoge status. Van der Zee: “Alle sombere voorspellingen kwamen uit.”

Kinderen krijgen te laag advies

Die ongelijkheid nam extra toe, omdat er vorig jaar in het basisonderwijs geen eindtoets was. Kinderen van laagopgeleide ouders krijgen doorgaans een lager schooladvies dan wat de score van die eindtoets aangeeft, voor kinderen met hoogopgeleide ouders is dat precies andersom. De eindtoets remt zo ongelijkheid; het CPB schat in dat door het wegvallen zo’n 14.000 leerlingen een te laag advies kregen.

Economen Hashek en Woesman becijferden dat de kosten van de schoolsluiting voor de maatschappij in de honderden miljarden lopen, schrijft Van der Zee. Het aantal mishandelingen van kinderen nam toe, er zijn twee keer meer kinderen met angstklachten en veel minder kinderen halen de norm van minimaal twee uur bewegen per dag.

Van der Zee zette die gevolgen allemaal op een rijtje in een samenvatting van de wetenschappelijke onderzoeken die tot nu toe zijn gedaan naar de gevolgen van de schoolsluiting. De feiten liegen er niet om, vindt hij: op één uitzondering na concluderen alle onderzoeken dat de schade groot is.

Toch is niet iedereen het daar mee eens, vooral niet op social media. “Er zijn nu mensen die beweren dat een achterstand niet bestaat, maar dat het gewoon een nieuwe beginsituatie is en dat kinderen best wel een jaartje zonder school kunnen, en ze dan zelfs waarschijnlijk nog meer leren.”

Wetenschap opzij geschoven

De Saxion-onderzoeker verbaast zich daar oprecht over. Het gaat volgens hem niet alleen over leken, maar ook over leerklachten, directeuren en bestuurders op sociale media “Mensen schuiven wetenschappelijke studies, experts en advies eenvoudig aan de kant. Dat men zegt: de cijfers doen er allemaal niet toe, want ik zie het anders. Dat mensen zomaar zeggen: gedegen onderzoek deugt niet. Het volstrekt negeren van de feiten. Bijna een soort trumpisme.” 

Toch ziet hij ook mensen die de problemen wel erkennen. "Gelukkig." En er wordt volgens hem wel degelijk actie ondernomen om juist de leerlingen te steunen die het hardst geraakt zijn door de schoolsluiting. “Als onderwijs de grote gelijkmaker wil zijn, moeten we ons daar extra hard voor inzetten. Waar je wiegje staat, mag niet bepalen waar je terecht komt.”