Studenten en een docent over de risico’s van achteraf betalen; “Praat over je schulden, bijvoorbeeld met studentendecaan”

Volgens de AFM is de dienst van deze achteraf betalen-bedrijven niet in het belang van de consument. “Het verdienmodel heeft een verkeerde prikkel in zich, want de klant die te laat betaalt, levert het meeste op.” De inkomsten die bedrijven als Klarna en Riverty genereren komt zelfs voor 40 procent voort uit deze boetes, stelt de AFM.  Daarom hebben ze zes tips op de website gezet om problemen te voorkomen.

Voldoen aan ideaalbeeld

Ook Ben Boksebeld – docent/onderzoeker in onder andere armoede schuldhulpverlening - maakt zich zorgen over ‘after-pay’, het risico op hoge boetes en op opbouw van schulden. “Zeker bij jongeren, die de gevolgen van schulden misschien niet goed overzien en die gevoelig kunnen zijn voor reclame, marketing en groepsdruk”, zegt hij. “Zij voelen de druk om aan een ideaalbeeld te voldoen of willen bij een bepaalde sociale kring horen.”

Het probleem met achteraf betalen is het gemak dat het belooft. Want waarom wachten als morgen al dat ene begeerde product in handen kunt hebben? Steeds meer jongeren kiezen voor de mogelijkheid van achteraf betalen, blijkt uit onderzoek. Niet gek ook, want steeds meer webshops bieden de mogelijkheid aan.

Kosten kunnen oplopen

Laten we eerst eens kijken hoe achteraf betalen nu eigenlijk werkt.

Je krijgt dertig dagen de tijd om je aankoop te betalen. Doe je dit niet? Dan ontvang je achter elkaar drie herinneringen met aanmaningskosten die op kunnen lopen tot een bedrag van 13,50 euro boven op het aankoopbedrag. Is de betaling na afloop van deze termijn nog niet voldaan? Dan wordt deze doorgezet naar een incassobureau. Zij hanteren het maximale rentepercentage van 15 procent. Zo lopen de kosten hoog op.

En hoe zit dat dan met Saxion-studenten? We spreken er een aantal. Bijvoorbeeld Anneke Jogems, student International Business in Enschede. Zij ziet op zich de voordelen van het achteraf betalen, zegt ze. “Ik bestel vaak meerdere maten en hoef hierdoor geen weken te wachten tot het bedrag wordt teruggestort.”

Maar ze geeft ook aan dat ze steeds meer geneigd is om meerdere producten te bestellen. Dat zijn eigenlijk impulsaankopen. “Ik was in eerste instantie helemaal niet van plan om die bestelling te doen.”

Rachel Eugelink, student Fashion & Textile Technologies, kan zich vinden in het verhaal van Anneke. Ook zij doet weleens aankopen die ze achteraf betaalt. In één geval was het gemak voor haar maar van korte duur. “Er waren problemen met de retourzending, die een dag voor de betaaldatum nog niet waren opgelost”, zegt ze. “Ik heb toen zelf contact moeten zoeken met zowel de webshop als Klarna om het probleem op te lossen. Dit ging enorm moeizaam.”

Welles-nietes

Problemen als deze komen volgens Sandra Molenaar, directeur van de Consumentenbond, regelmatig voor. ‘‘Het is een welles-nietesspel tussen de partijen”, zo zegt ze op de website van de Consumentenbond. De nieuwe gedragscode die sinds 31 oktober 2023 is ingegaan zou deze gevolgen moeten beperken. Zo moeten bedrijven duidelijk moeten communiceren over openstaande rekeningen en hebben consumenten recht op een kosteloze herinnering.    

Student Brecht Voshaar (Fashion & Textile Technologies) maakt weloverwogen gebruik van de betaalmogelijkheid. “Als ik geen geld heb, kies ik ervoor om het bedrag in delen te betalen via Klarna.” Je geeft dan toestemming om de bedragen per maand automatisch af te laten schrijven. Maar ze schrok toen ineens een bedrag, voor haar op dat moment onverwachts, werd afgeschreven. “Daar schrok ik wel even van.”

Anneke, Rachel en Brecht kwamen niet echt in de problemen met achteraf betalen. Maar dat geldt niet voor iedereen. Financiële problemen zijn voor velen een gevoelig onderwerp, weet Ben Boksebeld. Daardoor worden die problemen maar nauwelijks besproken, zeker bij studenten. Boksebeld: “Een negatieve associatie en het eerste wat in mensen opkomt als het gaat om schulden, is de vraag: ‘Hoe kan je zo stom zijn?’.

Wat Boksebeld studenten adviseert? “Praat erover, want schulden lossen zichzelf niet op.” Sterker, hoe langer je wacht, hoe verder schulden kunnen oplopen. Volgens Boksebeld kunnen ouders op dit gebied vaak al veel betekenen. “Mocht dit geen uitkomst bieden, dan kun je altijd contact opnemen met Stadsbank Oost Nederland. Of begin het bespreekbaar te maken bij de studentendecaan van Saxion, die je op weg kan helpen.”