Column: Vastgoed

Dat kun je natuurlijk zien als een mooi voorbeeld van eigenaarschap en probleemoplossend vermogen, maar de instelling zag het vooral als een vorm van sabotage van hun interne monitoringsprogramma. Zij willen graag een helder overzicht van de bezettingsgraad van hun onderwijsruimtes. Op de Universiteit Leiden speelt een vergelijkbare discussie.

Nu kun je lang en uitgebreid praten over de wenselijkheid van dergelijke smart gebouwen en alle privacy-issues die daarbij horen. Maar wat mij opviel was een citaat van de Zwolse vastgoedman: “Windesheim heeft steeds meer studenten, maar niet meer vierkante meters voor onderwijs. En er komt natuurlijk geen geld om gebouwen uit te breiden.”

Goedbeschouwd een merkwaardige opvatting: het zou toch juist logisch zijn als het aantal vierkante meters wordt aangepast aan studenten. Maar investeren in nieuw vastgoed is al een tijdje wat minder hip onder onderwijsbestuurders.

Dat was ooit anders. Vanaf de jaren negentig vond een grote fusiegolf plaats onder met name hogescholen en mbo-instellingen (zo ontstond Saxion in 2000). Die nieuwe schaal, en grotere beleidsvrijheid, leidde tot bestuurders met grote, soms misschien te grote ambities op vastgoedgebied. Dat resulteerde in veel mooie, en ook een aantal ontstellend lelijke gebouwen. Nieuwe gebouwen, zo was de gedachte, lokken meer studenten, en je telde als collegevoorzitter natuurlijk niet echt mee als je vanuit je kantoor geen uitzicht had op een grote bouwput.

Uit de mode

Rond de economische crisis veranderde dit. De vette jaren waren voorbij, en bovendien gingen in de jaren daarna verscheidene mbo-instellingen praktisch failliet door hun overspannen bouwagenda. Dit in combinatie met een aantal zorgen over onderwijskwaliteit zorgde ervoor dat er in de politiek steeds vaker en harder werd gemopperd over onderwijsbestuurders die meer aandacht hadden voor megalomane gebouwen dan voor het onderwijs. Dus het idee van nieuwe gebouwen voor onderwijs raakte uit de mode.

Wat ook nog een rol speelt is de demografische verwachtingen. De angst voor de komende krimp van studentenaantallen houdt Saxion al zeker zo’n tien jaar in een milde staat van paniek, nu zelfs zo erg dat ze het onderdeel hebben gemaakt van de vacaturetekst voor het nieuwe lid van het CvB. Dus nieuwe expansie lijkt er voorlopig niet in te zitten.

Wat echter zeker een potentieel probleem wordt, is de eigen onderwijsambities. Saxion is bezig zijn Saxion Onderwijsmodel (SOM) uit te rollen over alle opleidingen, een proces waarvan het zelfs mij niet lukt me er aan te onttrekken. En een van de kernen van SOM is het creëren van authentieke beroepssituaties in het onderwijs. De PABO uitgezonderd, is het creëren van authentieke beroepssituaties voor studenten echter nogal lastig in het klassieke klaslokaal, waar het overgrote deel van onze onderwijsruimtes nog uit bestaat. We proberen nu nieuw onderwijs te passen in een mal die geheel is ingericht op het oude onderwijs. Maar dat onderwijs willen we kennelijk niet meer.

Dus misschien toch goed om die ouderwetse bouwambities weer eens van stal te halen, nu niet voor nieuwe gebouwen maar om intern de boel eens echt te moderniseren. Veel meer werk- en overlegplekken voor studenten, lokalen die veel flexibeler in te richten zijn, et cetera. Misschien leuk voor ons lectoraat en onze studenten Vastgoed en Makelaardij om zich eens op te storten? Een soort authentieke beroepssituatie, zeg maar.