Column: Weemoed

Meer dan genoeg reden om vrolijk en vol optimisme het nieuwe schooljaar te beginnen, zou je zeggen. Maar ik betrap mezelf op weemoed en zelfs - bij vlagen - chagrijn. Is het puur omdat ons komend jaar zoveel veranderingen te wachten staan? Ik denk het niet. Ik ben niet bang voor verandering op zich. Zelf heb ik afgelopen jaar gewisseld naar een andere opleiding en een andere onderwijslocatie, al heb ik de overgang verzacht door mijzelf onmiddellijk deels terug te laten detacheren naar de oorspronkelijke opleiding - ik kan het iedereen aanraden.

Maar dat maakt dat ik nu onderdeel uitmaak van twée academies die straks niet meer bestaan. De een gaat geheel op in een nieuwe, grotere, de andere wordt bruut in stukken gehakt. De afscheidsfeesten zijn gepland, de overgangsregelingen staan op papier, en er is vast al ergens een bureau bezig met het ontwerpen vijf nieuwe, zielloze logo’s. Onze academies hebben allemaal een eigen cultuur, dat merk je gauw genoeg als je eens bij anderen over de vloer komt, en daarvan gaat onherroepelijk een deel verloren.

Papieren constructies

Maar academisch zijn instituties, papieren constructies, belangrijk op hun eigen manier natuurlijk, maar ondergeschikt aan de mensen die er werken. En daarvoor gaat in sommige gevallen heel wat veranderen, doordat ze naar een andere functie moeten of -lijkt ten minste het geval - Saxion moeten verlaten. Er wordt op dit moment onderhandeld over een sociaal plan (had ik u al geadviseerd lid te worden van een vakbond?), dus over de details van het hoe en wat weten we nog niet alles.

Maar de onzekerheid van sommige van onze collega’s werpt een schaduw over de hele organisatie, waarbij bezorgdheid en irritatie elkaar afwisselen. Ik merk bijvoorbeeld dat ik mij erger aan sommige termen, ondanks het feit dat ze voortkomen uit arbeidsrecht en CAO-praat. ‘Boventalligheid’ bijvoorbeeld, suggereert dat er een soort neutrale berekening heeft plaatsgevonden waarbij, onder de streep, helaas mensen overbleven. Alsof er niet bewust is besloten bepaalde functies te laten vervallen.

Want dat is er gebeurd. Saxion constateerde bij de bezuinigingen dat er een wildgroei aan ondersteunende functies was ontstaan en heeft daar een standaardiseringsmal overheen gegooid. Maar sommige van die functies zijn ontstaan vanuit praktische noden vanuit ons onderwijs: onze opleidingen, onze gebouwen en zelfs onze studenten zijn gewoon niet gelijk en hebben verschillende dingen nodig.

Onvermijdelijk obstakel

En daar zit misschien wel de kern van mijn mistroostige gevoel: het idee dat het lang geleden is dat deze instelling primair vanuit de behoeftes van het onderwijs heeft gedacht. Onze vorige CvB leek vooral bezig met het uitbreiden van het onderzoek, en inderdaad, daar was toen het geld. Het huidige is vooral bezig met de bezuinigingsopgave, en inderdaad, daar ligt een grote opgave. Maar het voelt soms alsof onderwijs wordt gezien als een onvermijdelijk obstakel voor onze echt belangrijke processen, in plaats van ons centrale maatschappelijke kerndoel.

Overdreven? Onze opening van het hogeschooljaar is een serie presentaties van bestuurders en onderzoekers en – vooruit - een enkele studentondernemer. In ons jaarverslag is het hoofdstuk ‘onderzoek’ al jaren dikker dan ‘onderwijs’, onder andere omdat er veel meer voorbeelden in staan van wat er in de praktijk gebeurt. Van de laatste twintig persberichten op de Saxionwebsite gaan er drie over onderwijs…

Maar wat ik dus wilde melden, er is goed nieuws over de koffie.