Vaccinatie-privacy

“Ik hoop dat iedereen elkaar met respect zal bejegenen”, zei collegevoorzitter Anka Mulder in de laatste vergadering van de centrale medezeggenschap (CMR). Ze had het over discussies in verschillende teams over vaccineren, want net als in de rest van Nederland loopt die discussie af en toe flink op. Er zijn voorstanders, tegenstanders en vooral ook een grote groep die ‘ertussenin’ zit, zoals Mulder formuleerde. En ze zei dat het college van bestuur niet zelf een standpunt wil innemen, maar de overheid en medische instanties volgt.

Gisteravond sprak demissionair minister Hugo de Jonge over de (versoepelde) coronamaatregelen. Hij gaat nadenken of werkgevers een coronatoegangsbewijs mogen hanteren. Dat wil zeggen, werknemers moeten vaccinatie dan kunnen aantonen óf laten zien dat ze getest zijn. Ook zei hij dat werkgevers mogen vragen of een personeelslid gevaccineerd is, maar die hoeft daar dan weer geen antwoord op te geven. Zijn redenatie is dat een werkgever ook de verantwoordelijkheid heeft om een veilige situatie te creëren voor het personeel.

Op dit argument is weinig af te dingen. Maar de praktijk is complex. Een grote organisatie als een hogeschool kent tal van hiërarchische lijnen, waarbij er maar één werkgever is: Saxion, met als hoogste ‘baas’ het college van bestuur. Daarnaast zijn er bijvoorbeeld directeuren, lectoren, teamleiders en coördinatoren. Dat zijn leidinggevenden, maar geen werkgevers. Zij geven leiding aan personeelsleden in vaste dienst, maar ook aan collega’s die vanuit een jaarcontract hopen op een vaste aanstelling. Een goede verstandhouding met die leidinggevende is vaak cruciaal.

En daar, in de teams, vindt het vaccinatiedebat ook plaats. Juist daar worden mensen bijvoorbeeld ’s ochtends bij de koffieautomaat geconfronteerd met de vraag: ben je gevaccineerd? Of de tegenovergestelde vraag, natuurlijk. Daar hoeft geen probleem te zijn, de vraag verschilt niet veel het bespreken van de actualiteit van de dag, of voor welke voetbalclub je juicht. Maar toch is er een verschil. In de huidige polarisatie kan de vraag gevoeld worden als waardeoordeel, die verder gaat dan Ajax óf Twente.

Bij vrijwillige vaccinatie hoort dat iedereen z’n eigen afweging kan en mag maken. Ook hoort daarbij dat een individu niet zijn of haar privéredenen hoeft op te biechten als er angst is dat het de werkrelatie zal beïnvloeden, al helemaal niet aan direct leidinggevenden.

Daarom doet de hiërarchie in alle lagen er goed aan rekening te houden met de privacy van het personeel en studenten. De vaccinatiegraad naar een dermate hoog niveau tillen dat het land weer open kan, is aan de overheid. Net als de eventuele gezondheidsrisico’s van het versoepelen van de coronamaatregelen. Maar niet aan leidinggevenden op de werkvloer. Bij goed leiderschap past respect voor diversiteit en ieders eigenheid, en terughoudendheid om persoonlijke afwegingen uit te vragen. Zeker als het gaat om een polariserend onderwerp als vaccinatie.

De woorden van demissionair minister De Jong uitleggen als een uitnodiging aan leiders om personeel te overtuigen van hun gelijk op dit onderwerp, zou een fout zijn. “Respect”, zoals collegevoorzitter Anka Mulder het noemde, is een beter uitgangspunt.