Column: Uw bestelling alstublieft

Er staat waarschijnlijk ook een kind onderaan die grafiek, een key performance indicator (kpi) voor slechtere kansen dan het kind van mijn vriendin, behalve dan als je ouders de middelen hebben voor bijles (zou er al zoiets bestaan als bijles voor kleuters?).

Dat meten is overal. In de zorg wordt een mens een aandoening, een score op een vragenlijst. Bij gemeentes zijn er lijsten voor keukentafelgesprekken… Niet gek, want als je beslissingen moet maken is het wel handig dat zaken die ongrijpbaar en onbeheersbaar zijn om te vormen zijn tot een cijfer, waardoor je beslissingen over complexe onderwerpen enigszins kunt beargumenteren.

Zoals je kipnuggets

Voorspelbaar, berekenbaar, efficiënt en beheersbaar. Het lijkt de McDonalds wel. Daar kun je overal ter wereld op dezelfde efficiënte en voorspelbare manier je kipnuggets bestellen zonder er zelfs je auto voor uit te hoeven komen. Al die McDonaldsen zien er ook hetzelfde uit.

‘Hallo met Saxion, uw bestelling alstublieft?’ Op het hbo kunnen we er ook wat van. Docentbelastingsuren die zijn vormgegeven in eenduidige formules alsof elke les en groep hetzelfde vraagt wat betreft voorbereiding en begeleiding, leeruitkomsten in matrixen en hokjes met daaraan een cijfermatige waarde gehangen, ranglijsten van hogescholen en opleidingen.

We creëren onze eigen stipjes op grafieken. En dat zie je terug in de les, want de meest gestelde vraag die ik het afgelopen studiejaar denk ik heb gekregen was: ‘Mevrouw wilt u dit nog even lezen of ik het goed heb aangepast voor het verslag? Doe ik het goed, ben ik goed bezig?’

Veilige keuzes

Al die cijfers zorgen voor competitie, met een hoog cijfer ben je succesvol, met een laag heb je gefaald. Je krijgt er veilige keuzes van. Studenten zullen niet snel een nieuw thema kiezen, omdat ze daarmee het risico lopen net niet helemaal in de rubrics te vallen en je moet dan ook maar net een docent hebben die daar losjes mee omgaat.

Er zit ook een soort zakelijke benadering aan: naar school gaan om goede cijfers te halen voor een diploma. De rationele kant wint het van de menselijke; het leren gewoon omdat het leuk is om nieuwe dingen te leren, zonder je zorgen te maken of je beloond of afgerekend wordt.

Als je mensen als klant behandelt, gaan ze ook consumentengedrag vertonen. Ik hoop dat de dochter van mijn vriendin de ruimte krijgt om zelf dingen te ontdekken, fouten te maken en vooral dingen te leren omdat ze dat leuk en interessant vindt. Dat gun ik iedereen voor het nieuwe studiejaar.