Column: Toekomstbestendig

In een tijd van influencers, tiktok, altijd bereikbaar zijn via teams en telefoon, likes, endorsements, chatgpt, supersterren die ons aanmoedigen nog meer thuisbezorgd te bestellen, en heuse AI (studie)coaches, is dit haast niet meer voor te stellen. In 25 jaar is er heel wat bereikt.

De enige constante in het leven is verandering en daartoe verhouden we ons, of we nu willen of niet. Ook als hogeschool. Ik moet eerlijk bekennen dat ik mezelf niet echt zie als een ‘early adopter’ op het gebied van technologie en innovatie, mijn wat sceptische aard en de neiging mezelf doorlopend allerlei (ethische) vragen te stellen (‘wat is toekomstbestendig eigenlijk als we de toekomst niet echt kunnen kennen’, ‘wat is de mens meer dan technologie’, ‘hoe zit het met verbeelding’, ‘wat is innovatie’ om maar even wat te noemen) zitten me hier vaak bij in de weg.

Twee kanten

Maar zoals wel vaker heeft alles minimaal twee kanten en zorgt verandering aan de ene kant voor verlies van het oude, en tegelijkertijd voor de mogelijkheid van het nieuwe. Door VR-brillen echt doorleven hoe het is om een beperking te hebben bijvoorbeeld, of een student die ChatGPT gebruikt om een vrij lastige theorie te helpen begrijpen. Leuk om mee te experimenteren in lessen ook, een pleidooi voor meer facilitering en professionalisering van docenten hiervoor bewaar ik even voor later. Een groot nadeel is trouwens dat ik studenten die echt heel erg goed kunnen schrijven, en die zijn er nog steeds, snel verdenk van het gebruik van ChatGPT.

Laatst sprak ik een student die zich zorgen maakte over een torenhoge studieschuld, het verlies van baan en woonruimte en de stress die dat met zich mee bracht. Eén van velen vermoedelijk, want de pechgeneratie huist ook op Saxion, met alle gevolgen van dien. Een thema dat wat mij betreft een heel stuk belangrijker is dan studenten ready getten for a smart world. Een ander verhaal gaat over een student die vertelde dat ze het fijn vond om echt gezien te worden, dat haar docent echt de tijd voor haar nam om uitleg op haar aan te passen en ze zich zo in staat voelde te leren.

Ruzie met chatbot

Zou een AI-studiecoach in de behoefte van deze studenten kunnen voorzien of blijf je hier een echt mens voor nodig hebben? Ja, misschien wel. Misschien ook (nog) niet. Iedereen die wel eens ruzie heeft gehad met een DHL-chatbot weet dat het in ieder geval belangrijk is om ervoor te zorgen dat de antwoorden echt passend zijn bij de vraag die wordt gesteld. Het lijkt ook een beetje een oplossing te zijn voor een zelf gecreëerd probleem; de ingewikkeldheid van mijnsaxion.

Voor de student met de financiële zorgen geldt dat deze wel moet weten dat er voorzieningen zijn, anders zal de juiste vraag ook nooit gesteld worden. Iets wat overigens voor het gebruik van meerdere vormen van AI geldt. Misschien kan in de toekomst AI een student wel meer empathie bieden dan alleen de vraag ‘Ben je hiermee geholpen?’. Misschien zelfs meer dan een mens zou kunnen. Ik kan me in ieder geval goed voorstellen dat de drempel hoog is om lastige problemen te bespreken en dat daarvoor een persoonlijke benadering fijn is. AI of mens. Wat gaat er verloren en wat wordt er bereikt?

Mijn grote vraag blijft vooral: wat is onderwijs? Ik heb wel wat documenten gevonden op mijnsaxion, maar mis het gesprek.