Column: Boventalligen

Waar het eerst ging over abstracte plannen van 80 procent naar 100 procent gaat het (ineens) over boventalligheid. De papieren functietitels krijgen een gezicht, want het is een mens die die functie bekleedt, een mens die dat werk uitvoert.

Iemand die bijvoorbeeld net vader is geworden en het allemaal goed kan bolwerken, doordat het werk leuk is en alles goed verloopt. Die zit niet te wachten op het zoeken van een andere baan en de stress die daarbij komt kijken. Of degene met meerdere decennia aan dienstjaren, waardoor deze soms al haast een langere relatie met collega’s heeft dan met de eigen partner.

Dan wil je de laatste jaren tot je pensioen vooral weinig rimpelingen in de vijver, in plaats van voldoen aan een sollicitatieplicht. Of iemand die net uit elkaar is en voor wie werk het enige stabiele is, als verder alles in het leven op zijn kop staat.

Waarde

Op papier gaat het over loonkosten, gekoppeld aan schalen en FTE’s, inzichtelijk en makkelijk te verantwoorden als het allemaal minder moet en dat het minder moet is op zichzelf wel te begrijpen. De manier waarop je dat dan vervolgens doet is een tweede. Het lijkt me namelijk een stuk moeilijker om te bepalen wat nu eigenlijk waarde is. Want waarde die mensen hebben in hun werk, voor collega’s, voor studenten, voor de organisatie, is niet zo eenvoudig in keiharde cijfers te vangen.

En daarmee ook kwetsbaar. Want cijfers zijn tastbaar, dan kunnen we zeggen dat er geld is bespaard en dat de opdracht is volbracht. We kunnen modellen gebruiken en die ergens op leggen, one size fits all, want dan klopt het. Op papier. We kunnen er met botte bijl door. Maar het gaat om mensen die die bijl in hun nek krijgen.

Ik heb al best wat reorganisaties meegemaakt en het patroon dat mij opvalt is dat het begint bij de functies waarvan je denkt: ‘Tja zit de bezuiniging nu echt bij de 0,4 fte in de laagste salarisschaal? Is dit nu echt een efficiënte manier om het te organiseren?’ Een ander patroon is dat het lijkt alsof de mensen die het moeten beslissen zelf maar zelden geraakt worden door diezelfde beslissing. Die kunnen ook wel voor zichzelf zorgen.

Menselijke maat

Ik vertrouw erop dat beslissingen zorgvuldig genomen worden en begrijp ook dat dit soms nodig is. Het vraagt in ieder geval lef om verder te kijken dan het gebruikelijke, dan alleen de cijfers. Om te kijken naar de menselijke maat. Maar durven jullie dat? Ik krijg namelijk wel eens het gevoel dat er niet echt gekeken wordt naar de mensen die de functie uitvoeren en wat de waarde van die persoon met die competenties is op die plek.  

Ergens snap ik dat ook wel weer, want het is makkelijker om naar harde data te kijken, juist omdat die onpersoonlijk zijn. En het is eenduidig, maar daarin verlies je ook iets. Ik hoop daarom dat er met elke streep die er door een functie gezet wordt en elk gesprek dat er wordt gevoerd, de realisatie er is dat dit over een persoon gaat en dat al die personen hun eigen verhalen hebben.

Niet iedereen kan voor zichzelf zorgen. Misschien is Saxion na al die jaren wel deel van hun identiteit geworden. De boventalligen hebben recht op een persoonlijk verhaal, op transparantie, zorgvuldigheid en respect voor hun waarde. Niet op een botte bijl.

Dat heb ik al te vaak gezien.