Column: Kersenpit

Dingen kloppen ook in een archief, als je computerscherm aangeeft dat de omgevingsverordening van wijk De Grote Hoopen te vinden is onder label B5673, stellingkast 3, dan is het ook wel heel lekker dat precies die verordening op die plek ligt en niet op een andere. Je moet wel even zoeken, maar die tocht wordt ook beloond doordat je vindt wat je zocht. Die kersenpit laat zich dan juist weer niet zoeken, maar vooral vinden, als een toevallig bijproduct van iets anders naar waar je wel doelgericht op zoek was. (Ironisch genoeg probeerde ik vervolgens bij mezelf op zoek te gaan waardoor ik dit zo’n ontroerend, geestig en heerlijk absurd verhaal vind.)

Kramp

Niet zo lang geleden liet ik mijn studenten in de les een opstel schrijven. Eigenlijk maakte het me niet zoveel uit waarover, voor de zekerheid koos ik maar wel een stelling waarvan ik dacht dat ze er allemaal een mening over zouden hebben (over stagevergoedingen). Dus ze zaten met kramp in hun hand te pennen. Ze vinden het moeilijk, dat schrijven, dat hoor ik eigenlijk elke week wel in tienvoud terugkomen. ‘Ja’, zeg ik dan altijd heel geduldig, dat hoort ook zo te zijn.

Diezelfde week lukte het me eindelijk eens om inzicht te krijgen in waarom ik toch steeds van die chatGPT gegenereerde meuk te lezen krijg. Als ik studenten daarnaar vraag krijg ik meestal allerlei smoesjes, variërend van ‘Dit heeft mijn moeder geschreven’ tot ‘Ik heb het opgeschreven en later de bronnen erbij gezocht’. Het verschil met stijl van die teksten en dat wat handgeschreven is, zou niet groter kunnen zijn trouwens, dat heb ik wel gezien in de opstellen. Maar deze student gaf het eerlijk toe, wat ik heel prettig vond.

Angst

Ik schrok wel een beetje van het antwoord, want het kwam er eigenlijk op neer dat het zelf zoeken naar een formulering lastig was, het kon dan namelijk ook fout zijn. Schrijfangst dus (daar heeft ChatGPT natuurlijk helemaal geen last van). Volgens mij staat dit verhaal niet op zichzelf. De angst om iets op te schrijven wat niet helemaal de bedoeling is of dat de formulering net niet helemaal klopt of is wat je uit wilt drukken. En dat de docent dat dan fout kan vinden.

Ik vind het trouwens vaak helemaal niet per se fout en daarbij heb je ook fouten nodig om uiteindelijk iets onder de knie te krijgen. Maarja, in het onderwijs met al zijn rubrics en signaalwoorden en dat je geen ik mag opschrijven en dat er zoveel woorden in moeten en precies die termen en niet die andere, zijn we ook wel een beetje de archivaris geworden.

En dat terwijl een schrijfproces denk ik toch een soort kersenpit is.