Oekraïense studenten knokken voor landgenoten, terwijl aandacht voor oorlog afneemt: “Niets doen is geen optie”

_{This article is also avalaible in English}

Sofiia Kukhar is stil. Hoewel ze zegt dat alles goed met haar gaat, vertellen de ogen en schouders van de Oekraïense een heel ander, veel bedroefder verhaal. Maar nee, zegt ze nog een keer, het gaat goed, misschien is ze gewoon een beetje moe. Of gefrustreerd misschien.

Sofiia is 19, CMGT-student op Saxion en komt uit Kyiv. Behalve student is ze ook fondsenwerver en ze is vandaag naar SaxNow gekomen om daarover te vertellen. Ze zoekt geld, maar vooral ook aandacht.

En daar zit gelijk haar frustratie, blijkt een week later, als ze twee medestudenten heeft meegenomen: Taras Gnelytsia (20, International Business, uit Zhytomyr) en Maksym Dryhval (22), ook uit Kyiv, die net is afgestudeerd in Applied Computer Science op Saxion.

Samen met ongeveer tien medestudenten in voornamelijk West- en Noord-Europa runnen ze de Lotus Foundation. Het studententeam runt die organisatie sinds mei vorig jaar, met als doel om hun vrienden aan de frontlinie te voorzien van alles wat ze maar nodig hebben: helmen, kogelvrije vesten, rugzakken, medicijnen, of zelfs een pick-up-truck.

Interesse verloren

Maar dat gaat niet vanzelf. Toen de oorlog net uitbrak was die overal zichtbaar, ook om hen heen, en ook op Saxion. In Enschede was een compleet inzamelpunt, en was iedereen in rep en roep om zoveel mogelijk spullen in te zamelen. En op school ging het dagelijks over de oorlog. Ook SaxNow leverde daar een bijdrage aan, met onze inzamelingsactie voor de Oekraïense studenten. Maar het rumoer verstomde, zo zegt Sofiia. “Mijn medestudenten en de leraren praten helemaal niet meer over de oorlog. Na anderhalf jaar hebben veel mensen in Europa hun interesse verloren in de oorlog, zo lijkt het.”

Die aandacht die ze zagen aan het begin van de oorlog, in het nieuws, maar ook in Enschede, die is weg. Dat is geen verwijt, constateert Maksym droog. “Dat is hoe het werkt.”

Voor hen is dat anders, zij zitten er middenin. Misschien niet letterlijk, maar hun vrienden, oud-klasgenoten en familie wel. Allemaal kennen ze wel mensen die aan de frontlinie vechten, of die gewond zijn geraakt, of zelfs overleden.

Sofiia heeft bijvoorbeeld een oom, een IT’er, die al sinds mei vorig jaar vecht hij aan de frontlinie. Daar werkt hij onder meer met drones. Aflossing zit er niet in, vanwege zijn specialistische kennis, zijn gezin ziet hij niet. Sofiia sprak hem sinds die tijd niet meer, alleen nog via berichtjes. “Iedereen is uitgeput”, zegt ze erover. Maksym noemt zijn klasgenoten uit zijn leadership class na de middelbare school. “Daarvan zitten er heel veel in het leger. Sommigen zijn nu dood.”

Stapjes

“De oorlog is niet klaar, die is in volle gang”, zegt Taras. “Elke dag nog doen onze soldaten hun uiterste best en zetten ze stapjes naar vrijheid. Dat mogen misschien kleine stapjes lijken, maar ze zijn ontzettend belangrijk. Elke meter terrein kost mensenlevens, maar het is voor ons ontzettend belangrijk om onze soldaten te blijven steunen.”

En zij weten hoe, zeggen ze, want ze staan in rechtstreeks contact met brigades van het Oekraïense leger. Ze weten dus ook precies wat er nodig is. Om dat te onderstrepen tovert Maksym later een Oekraïense vlag uit zijn tas, met daarop de handtekeningen van Oekraïense soldaten en hun geboorteplaatsen. “Eigenlijk staat elke stad er wel op”, zegt hij.

Met de Lotus Foundation haalden ze tot nu toe 500.000 Oekraïense Grivna op, zo’n 13.000 euro. Ze kochten er van alles voor, op hun website valt precies te lezen wat: 34 keer tactische uitrusting (helmen, pantsering, vesten, enzovoort), 13 keer ‘operational tools’ (warmtecamera’s, koptelefoons, tactische riemen), 32 keer ‘overlevingsbenodigheden’, 33 keer kleding en schoenen en 16 keer humanitaire hulp aan families via medicijnen, luiers en kleding. Maksym: “Als we maar een soldaat weten te redden, dan heeft dat voor ons al een ongelofelijke impact.”

Maar dat geld, dat verzamelden ze vooral via mensen die toch al doneren, die toch al verbonden zijn met hun doel. Vrienden, familie, bekenden. Hun eigen netwerk. Maar er is meer nodig, veel meer, want in een oorlog is er nooit genoeg, zeggen ze. Er is vooral een groot tekort aan tactische uitrusting. Op dit moment verzamelen ze geld voor een pick-up-truck voor het ‘401st Separate Rifle Battalion’.

Dus proberen ze vooral ook buiten hun eigen vrienden en bekenden donaties binnen te halen. Van mensen die nu nog niet doneren. Dat doen ze door bijeenkomsten, maar ook door iets terug te geven via ‘give-away’s, zegt Taras, die niet voor niks International Business-student is. “En we schrijven ook bedrijven aan, het is heel motiverend om te zien dat zij bijdragen.”

Inpakken met kogelvrij vest

Om aandacht te blijven vragen voor de voortrazende oorlog staat er bovendien een campagne gepland die aan Christo doet denken, maar dan op een morbide manier. Bezienswaardigheden in bijvoorbeeld Finland, Estland en Letland worden ingepakt met een reuzengroot kogelvrij vest, met daarbij de boodschap ‘Help Oekraine, sta met Oekraine’. De Lotus Foundation wil het ook in Nederland doen, of in Enschede, misschien wel bij het Ei van Ko. “Alles om maar aandacht te vragen.”

Terwijl we spreken gaat in Enschede het luchtalarm af. Een test, zoals elke eerste maandag van de maand. “Dit horen ze in Oekraine dus elke dag”, zegt Maksym. Sofiia heeft een app, waarmee ze precies kan zien wanneer er luchtaanvallen zijn in Oekraine. “Elke keer kijk ik gelijk waar het is, of mijn familie veilig is. Als ik eerlijk ben, ben ik hier in Nederland nog banger dan ik was dan toen ik even in Oekraine terug was.”

Allemaal zeggen ze uit de oorlog juist ook motivatie te halen voor hun studie, want dat helpt straks, als hun land opnieuw opgebouwd moet worden. Dat Oekraine de oorlog gaat winnen staat voor hen vast.

Doorgaan

Volgens Taras tekent die houding het Oekraïense volk. “Natuurlijk zijn we droevig, we huilen, maar we focussen vooral op actie. We laten ons niet laten lamslaan. We stoppen al onze aandacht in wat we wel kunnen doen, met de Lotus Foundation, in hoe we kunnen helpen. Wij zien wat Oekraine kan worden, dat Oekraine vrij zal zijn, want rechtvaardigheid wint altijd. Dat heeft de geschiedenis uitgewezen.”

En dan pas, een week later, wordt pas duidelijk waarom Sofiia precies een week geleden zo stil was. “Toen was er net een luchtaanval op Odessa geweest.” Net zo goed vielen er die dag doden bij een luchtaanval op Beryslav, in de buurt van Cherson. “En dit is dus elke dag. En dan had ik dus een gesprek bij jullie, maar net zo goed een presentatie voor school, terwijl ik zo verdrietig ben. Maar dan ga ik toch door.”