Column: Jargon als wapen

Ik weet niet wie het woord studieloopbaan introduceerde en wanneer (de eerste vermelding in kranten die ik kan vinden stamt uit 1990), maar ik durf er veel om te wedden dat het niet iemand was die zelf onderwijs gaf of volgde. Het blijft mij ook altijd verbazen dat onze studenten een hele studieloopbaan hebben, en hun universitaire tegenhangers alleen maar een simpele studie doen. Toch lijken die laatsten daar niet actief onder te lijden.

Een van de weinige positieve dingen aan het bereiken van de middelbare leeftijd, is dat je relatie tot jargon verandert. Als je jong bent wil jargon nog wel eens intimiderend overkomen, of, nog erger, wil je het nog wel eens enthousiast uitdragen, als je het zelf net onder de knie hebt. Als je wat op leeftijd bent ga je de grote relativiteit van jargon doorzien.

Hierbij het is het van belang om onderscheid te maken tussen verschillende soorten: zo heeft bijna elk beroep wel zijn eigen vaktermen, die soms zinvol zijn om iets bijvoorbeeld te preciseren, maar dikwijls ook bedoeld zijn om niet-vakgenoten uit te sluiten door zaken nodeloos complex te maken. Met name bij de sociale en economische wetenschappen is dit een plaag.

De ergste vorm van jargon is het beleidsmatig jargon dat politici en bestuurders van bedrijven en overheidsinstellingen hanteren. Dit jargon is niet alleen bijzonder modegevoelig, maar dient ook meestal om een volstrekt gebrek aan originaliteit en eigen ideeën te verhullen. Zo waren in de jaren negentig bestuurders dol op zeggen dat er piketpaaltjes geslagen moesten worden. Tegenwoordig zetten ze graag stippen op de horizon. Vijftien jaar geleden stond in beleidsplannen dat er vooral ‘synergie’ moest worden bereikt, tegenwoordig willen we, conform het Saxion onderwijsmodel, dat dingen vooral ‘interdisciplinair’ zijn.

Er is wel vooruitgang. Het weerzinwekkende ‘mensen in hun kracht zetten’ lijkt nu wel echt op zijn retour, net als het verwante ‘participatiemaatschappij’ waar een hele generatie beleidsmakers in leek te geloven maar achteraf toch vooral een bezuinigingsoperatie op het sociale domein bleek. Want jargon is natuurlijk ook bij uitstek geschikt om zaken te verhullen. Ik wil in dit kader ook graag Tech for Future benoemen. Niet omdat het hier relevant is, maar omdat ik uit berichtgeving door dit medium begrijp dat ik dan flink mag factureren.

Het is één ding om jargon te doorzien, maar de volgende stap is om het als wapen te hanteren. Zo heb ik dit schooljaar besloten het begrip ‘eigenaarschap’, dat je ook wel her en der in Saxion beleidsdocumenten tegenkomt, volledig te omarmen. In elke vergadering laat ik niet na het belang daarvan te benadrukken. Als ik ergens geen zin in heb, bijvoorbeeld interdisciplinariteit in mijn onderwijs verwerken, weiger ik het, als een aantasting van mijn eigenaarschap over mijn onderwijs. Als ik geen zin heb om een duidelijke studiehandleiding voor studenten te schrijven, doe ik dat niet, omdat ik hun eigenaarschap over hun eigen studie, sorry, studieloopbaan, niet wil aantasten. Ik overweeg verder komende maanden mijn eigenaarschap uit te breiden naar mijn salarisinschaling, en ten opzichte van het rookbeleid van Saxion.

Heb ik mezelf toch mooi in mijn kracht gezet.