Column: Vertrouwen

Het is daarom zo belangrijk dat we onze studenten het secuur omgaan met bronnen en goede bronvermelding aanleren. Ik heb in het verleden wel geschreven over mijn ergernis over het strak hanteren van de APA-regels, maar dat is vooral omdat ik vind dat het gemiep over komma’s en punten afleidt van de absolute kern: controleren of de informatie klopt, de bron betrouwbaar is en daar op een herleidbare manier naar verwijzen.

Verschuilen achter ChatGPT

Studenten moeten zich realiseren dat wanneer zij onjuiste informatie reproduceren zijzelf verantwoordelijk zijn voor die misinformatie, en zich niet kunnen verschuilen achter ChatGPT, een onjuist Wikipedia-lemma of gewoon ‘de informatie komt van iemand anders’.

Wat niet helpt bij die boodschap is als onze elite het verkeerde voorbeeld geeft. Dus toen Minister hans Vijlbrief een instagram-post plaatste waarin de tekst voorbij kwam ‘bitches willen met me naar bed’ bij beelden van hem en minister Rianne Letschert, en zich na alle ophef verschool achter ‘ik was dat het niet, het was mijn social media team’, vond ik dat zeer teleurstellend.

Het zal ongetwijfeld waar zijn, maar als je niet  achter je eigen communicatie kan staan heb je misschien in het openbaar bestuur weinig te zoeken. Want wie kan ooit nog op iets vertrouwen dat Vijlbrief op social media zet?

Nepcitaten

Het is natuurlijk nog een slagje erger als het in de wetenschap voor komt. Bijvoorbeeld de rector van de universiteit Gent die in haar inauguratietoespraak meerdere door AI-gegenereerde nepcitaten aanhaalde. Hoe kan zo iemand nog leiding geven aan een instelling die wordt geacht strakke regels rond bronvermelding te handhaven, zowel voor onderzoekers als studenten? Hoe moeten wetenschappers haar nog serieus nemen?

Saxion is helaas niet uitgesloten van dit probleem. Ik hoorde ooit een medewerker van een van onze lectoraten een verhaal houden waarin een citaat werd aangehaald van iemand die werd omschreven als ‘een controversieel socioloog’. Ik kende de auteur in kwestie echter, en wist dat het hier ging om een vaak amusante science fiction-schrijver.

Voor de rest van het verhaal had deze fout geen betekenis. Maar het bleef bij mij malen: de spreker had in dit geval duidelijk de bron niet zelf gecheckt. Welke andere aangehaalde bronnen zouden er zo onjuist zijn? Kon ik wel op de rest van het verhaal vertrouwen? Kon ik het lectoraat eigenlijk wel vertrouwen?

Nu feiten en waarheid vanuit alle kanten onder vuur staan, is voortdurende waakzaamheid tegen misinformatie geboden. Voor studenten, voor docenten, en ook voor columnisten. Want ik zal hier eerlijk zijn, ik was van plan in dit verhaal mijn favoriete citaat van George Orwell te verwerken: ‘In tijden van universele leugens is het vertellen van de waarheid een revolutionaire daad’. Maar, gewaarschuwd door mijn eigen strenge woorden hierboven besloot ik toch even te checken waar en wanneer hij dit zou hebben geschreven.

Wat blijkt: er is geen enkel bewijs dat hij dit ooit heeft gezegd.

Blijft wel een mooie quote, natuurlijk.