Duurzame ratrace

De Sustainabul-ranking geeft een vertekend beeld, zegt Ingrid Bles, coördinator Green Office, met zoveel woorden in SaxNow. “We moeten beter laten zien wat we doen”. Maar juist dat ‘vertellen wat we doen’, doet de hogeschool al uitentreuren. Saxion tekende in 2018 de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties én zette die op de gevel van het hoofdgebouw in Deventer. Daarmee onderschrijft de hogeschool zeventien doelstellingen, van ‘no poverty’ tot ‘good health and well-being’, tot ‘quality education’ en ‘climate action’.

Stuk voor stuk goede doelen waar een betrokken burger niet veel op tegen zal hebben. Maar dat is tegelijk het probleem met de SDG’s: ze zijn zo algemeen dat je er niets op tegen kúnt hebben.

De Vlaamse politicoloog Jan Orbie (Universiteit van Gent) omschrijft het zo: “Het probleem met SDG’s is niet zozeer wat er in staat (…) Het probleem is wat er niet in staat en hoe dat de status quo bevestigt.” Om te vervolgen: “De gekleurde vierkantjes en pictogrammen duiken op in allerlei posters en powerpoints en bieden een handige to-do lijst voor de komende tien jaar. Lokale overheden, universiteiten, (multinationale) ondernemingen, niet-gouvernementele en andere organisaties gaan in toenemende mate de SDG-labels toekennen aan hun activiteiten.”

Voor de bühne

Hier kan de hogeschool zich in herkennen. In het benchmarkrapport onder de SustainaBul-ranking staat dat Saxion met de SDG’s een mooi platform optuigde om studenten met elkaar in contact te brengen aan te werken aan de doelstellingen. Maar ook dat die SDG’s, waar SustainaBul op is gebaseerd, (nog) niet integraal zijn verwerkt in het onderwijsaanbod. Als dat klopt, dan zijn de brede doelstellingen vooralsnog vooral ‘voor de bühne’. En dat zou wel eens een weerslag kunnen hebben, in cynisme bij studenten en medewerkers.

Want doelstellingen formuleren, logo’s maken, communicatiemedewerkers in stelling brengen – dát is het makkelijke deel. Het gaat erom hoe je als hoger onderwijsinstelling handen en voeten geeft aan ambities, en wat je daarin investeert. Zo wil Saxion in 2024 de CO2-uitstoot van medewerkers met veertig procent verminderen, maar moet dat wel ‘kostenneutraal’. En het is rondweg zuur dat ‘ons’ pensioenfonds ABP in fossiele brandstoffen investeert.

Rankings, zoals SustainaBul, zijn problematisch. Enerzijds is het een mooi instrument om tot concrete en meetbare doelstellingen te komen. Anderzijds leveren ze een ratrace op. Als alle hoger onderwijsinstellingen proberen hoog te scoren, gaat er onevenredig veel aandacht naar de afvinklijstjes en de communicatie daarover. De hogeschool gaat een concurrentiestrijd aan met haar gelijken: wie staat er het beste op?  

Een instelling in de publieke sector, zoals Saxion, ligt inherent onder een vergrootglas. Als een hogeschool, grotendeels gefinancierd met belastinggeld, geen duidelijke doelstellingen op onderwerpen als duurzaamheid en diversiteit hanteert; wie doet het dan wel? Maar er ligt wel een opdracht voor de bestuurders. Kies je doelstellingen weloverwogen en vooral: zorg dat die doelstellingen meer zijn dan een logo op een poster.