Column: Loyaliteit

Saxion deed niet moeilijk toen ik tussendoor 4 jaar iets anders ging doen. Deed nog steeds niet moeilijk toen ik vorig voorjaar weer onverwacht iets anders ging doen, ondanks het aanzienlijke beroep dat dit op de organisatie en mijn directe collega’s deed.

Ik heb veel aan Saxion te danken, en de hogeschool misschien ook wel een en ander aan mij. Het is een goede werkgever, en dus ben ik tot veel bereid als werknemer. Ik zeg dan ook zelden ‘nee’ tegen een verzoek, ook als dat niet direct in mijn urenplaatje past. De organisatie heeft immers in mijn geïnvesteerd, dus heb ik een grote motivatie om terug te investeren. Wij hebben immers een gezamenlijk doel: het realiseren van het best mogelijke onderwijs voor studenten. En vooruit, als het echt niet te vermijden is, ook onderzoek.

‘Flexibele schil’

Het is in die geest, dat ik, met gemengde gevoelens, heb kennisgenomen van de bezuinigingsplannen. De meeste centrale voorstellen klinken op zich redelijk: vervelend maar niet onoverkomelijk. Dat ligt anders waar verschillende academies laten weten tijdelijke contracten niet te verlengen. De gevreesde term ‘flexibele schil’ is gevallen. Dat is een leuke managementterm die feitelijk verhuld dat het hier gewoon om mensen gaat.

Begrijp me niet verkeerd, ik heb enige sympathie voor de situatie waarin academiebestuurders zich bevinden. Als je een bezuinigingsopgave hebt, en personeelslasten het overgrote deel van je uitgaven zijn, heb je maar weinig knoppen om op te drukken. Ik begrijp dat. En toch, zelfs uit bedrijfsvoering-technische overwegingen is het wat mij betreft een onverstandige zet.

Wegwerpwerknemers

Als je je werknemers inzet als tijdelijke krachten, als passanten, als feitelijk wegwerpwerknemers, zullen zij Saxion ook steeds meer als wegwerpwerkgevers behandelen. Dat betekent je uren draaien, maar geen cent meer investeren in de organisatie. Waarom zou je? Dat is extra lastig in een sector als het HBO waar we in grote mate leunen op mensen uit de directe praktijk, die misschien niet direct gevoel hebben met lesgeven op het moment dat ze binnenkomen.

Het is ook verre van ideaal voor het moreel van de rest van het personeel. In de eerste plaats omdat het ronduit waardeloos is om collega’s gedwongen te zien vertrekken. In de tweede plaats omdat het werk toch gedaan zal moeten worden. Dat kun je opvangen door weer nieuwe mensen in tijdelijke contracten aan te nemen, maar het duurt simpelweg even voordat nieuw collega’s volwaardig kunnen meedraaien in een organisatie zo complex als Saxion.

Ondertussen komt de rest van het werk bij de vaste garde te liggen. Daar komt bij dat Saxion - juist om de dalende studentenaantallen tegen te gaan - nogal wat ambities heeft voor nieuw onderwijs: masters, associate degrees, deeltijdonderwijs. Wie moet al die ambities gaan uitvoeren?

Roeping

Je kunt je je ook afvragen of het een houding is die je kunt volhouden in de arbeidsmarkt van vandaag. Studentenaantallen mogen krimpen, dat geldt ook voor het aantal sollicitanten op vacatures, en die situatie zal komende jaren ook alleen meer nijpender worden.

Saxion concurreert op de arbeidsmarkt met werkgevers die niet zelden meer betalen. Dat hoeft geen ramp te zijn, onderwijs is deels een roeping (en gewoon leuk), maar niemand heeft een roeping voor maximaal twee jaar. Je kunt wel afstand doen van je flexibele schil, maar het is maar de vraag of je hem weer terugkrijgt.

Uiteindelijk staat of valt elke organisatie, maar zeker een onderwijsorganisatie, met de bereidheid van medewerkers om zich in te zetten voor haar doelen. Wie morrelt aan haar die bereidheid, morrelt uiteindelijk aan de eigen effectiviteit.